Δεν μπορώ να πάω πιο πίσω από το 1970. Μόλις 56 χρόνια νωρίτερα. Έως εκεί. Από τότε μέχρι και το 1975 την ανεβοκατέβαινα καθημερινώς. Όχι για ευχάριστο λόγο. Γυμνάσιο το έλεγαν μα δεν υποσχέθηκε, τουλάχιστον εις εμέ, ούτε παιδεία, μήτε ψυχαγωγία. Ζούσαμε και μέχρι το ΄74 στην κυριαρχία της χούντας με  όλα τα συμπαρομαρτούντα, τουτέστιν  καταστολή,  μικροαστισμός, κιτς,  κομπίνες επιπέδου εθνικοφροσύνης και πρακτική στρατέων, οπότε αι στιγμαί δεν ήσαν ευτυχείς. Μετά την αποφοίτηση που δεν έτυχε ουδεμίας επιφοιτήσεως διάβαινα την Κηφισίας σπανιότερα, αλλά  από το 1985 έως το 2002 πάλιν καθημερινώς, ένεκα επαγγελματικαί υποχρεώσεις. Κεντώ αυτό το σεντονάκι προκειμένου να πείσω τους, υποθετικούς εν δυνάμει, αναγνώστας δια το πλούσιον των παραστάσεών μου  εις  αυτόν τον σημαντικόν, αστικόν, οδικόν άξονα. Την αβενιάδα των βορείων προαστίων. Ναι εκεί που παραλίγο να ξεκάνουν και τον Βενιζέλο. Τον Ελευθέριο, το 1933.

^{Νεφοσκεπές πρωινό της Τρίτης 30 Ιανουαρίου 1996. Μπροστά από το λούνα παρκ ονόματι "Αηδονάκια" κάποια αλλόκοτη βαρυτική έλξη έφερε το φορτηγό σε τούτη τη θέση.}

Στο παρελθόν που ανακαλώ, η Κηφισίας δεν διέθετε ανισόπεδες διαβάσεις, στην Καλογρέζα δεν υπήρχε Ολυμπιακό στάδιο, ούτε εμπορικά κέντρα, οι λέξεις golden hall ήταν απολύτως άγνωστες και ούτε το μέγαρο Ο.Τ.Ε. είχε ανεγερθεί. Υπήρχε ένα μόνο κατάστημα πώλησης αυτοκινήτων, η περίφημα παγόδα, μέχρι που ο Δημήτρης, Μάκης για τους φίλους του, Σαλιάρης το γύρισε σε disco, αναμορφώνοντας όπως έχει γραφτεί την αθηναϊκή νύχτα μετά το καλοκαίρι του ’79, όταν ο υπουργός συντονισμού, πατήρ του σημερινού πρωθυπουργού, εν μια νυκτί διπλασίασε δασμούς, εισφορές  και τέλη στα εισαγόμενα οχήματα παγώνοντας την αγορά. Ένα χρόνο νωρίτερα, το ΄78, με την πατέντα της μεταφοράς συντελεστή η «Μπάμπης Βωβός Διεθνής Τεχνική» αρχίζει τον οικονομικό καλπασμό της, με το Atrina Center, οικοδομώντας το σύμπαν. Σιγά - σιγά οι ελεύθεροι χώροι θα έπαυαν να είναι ελεύθεροι. Όταν δε, τα τροχοφόρα άρχισαν να προσφέρουν μαζικά όλα τα απαιτούμενα άλλοθι στην ψυχή του νεοέλληνα, και  οι εκθέσεις αυτοκινήτων πλήθαιναν και από τις δυο πάντες της λεωφόρου, έπαυαν και οι χώροι. Έπρεπε, βεβαίως, να εξυπηρετηθούν και οι μεταστεύσαντες στα προάστια, να μην τρέχουν στην Συγγρού να ψωνίσουν τα σκούρα εμβληματικά ες γιου βι τους, αλλά χωρίς υποδομές και όλα στο "θα δούμε" το πράγμα ζοριζότανε τα μάλα.

Την προηγούμενη Κυριακή, την πρώτη του νέου έτους, στην πρώτη σελίδα των οικονομικών ειδήσεων της εφημερίδας «Η Καθημερινή», υπήρχε πεντάστηλο, υπογεγραμμένο άρθρο με τίτλο: «Το κενό της πολιτικής». Θαρρώ πως ίσως δεν είμαι σε θέση να κρίνω κατά πόσο είναι «σωστά» όσα αναφέρονται, είτε ως στοιχεία, είτε ως άποψη. Βέβαια η λέξη «σωστά» πέφτει κομμάτι αταίριαστη τη σήμερον ημέρα, όπου η ερμηνεία των πραγμάτων έχει λάβει μια πρωτόγνωρη ελαστικότητα. Μολοντούτο, μετά από τρείς προσεκτικές αναγνώσεις, οφείλω να δηλώσω ότι συμφωνώ και με το περιεχόμενο και με το ύφος.

Παραθέτω το κείμενο όπως δημοσιεύτηκε, αν και αναγκάστηκα για τεχνικούς λόγους, να το μετατρέψω σε δίστηλο. Παρεμπιπτόντως να αναφερθεί, ότι με τον συντάκτη δεν γνωριζόμαστε.

Σχεδόν εβδομήντα  δυο χρόνια μεσολαβούν από την πρώτη, έως την τελευταία εικόνα αυτού του μακροσκελέστατου σημειώματος. Είναι μια απογραφή που ξεκινά από ένα όχημα και καταλήγει σε άλλο. Τα δυο αυτά τροχοφόρα, και όσα μεσολαβούν ανάμεσά τους, είχαν ως κοινό αναγνωριστικό γνώρισμα το εμπορικό τους σήμα. Την προπέλα. Διότι οι πρώτες παραγωγές της Bayerische Motoren Werke ήταν κινητήρες αεροπλάνων. Αυτό, πριν 110 έτη το 1916, τότε που η Ευρώπη γέμιζε πτώματα, που τα αεροσκάφη ήταν διπλάνα, τα απογείωναν προπέλες και οι πιλότοι τους ήταν, περίπου, ιππότες.

Από το 1954 έως τον Ιανουάριο του 2026, η οικογένεια βρέθηκε κατά καιρούς με διάφορα τροχοφόρα που μας ήρθαν από την δυτική, την ομοσπονδιακή δημοκρατία της Γερμανίας, όπως ονομαζόταν από το '45 μέχρι το '90. Ο κόσμος ήταν ακόμα χωρισμένος σε Δύση και Ανατολή όπως και η Γερμανία, καταβάλλοντας ένα μικρό τίμημα για όσα δεινά προξένησε στον πλανήτη, δις, στον εικοστό αιώνα. Τα οχήματα εισάγονταν από την πρωτεύουσα της πατρίδας του Όθωνα, το Μόναχο της Βαυαρίας και έρχονταν στις αυλές μας, είτε με δυο, είτε με τρείς, είτε με τέσσερις τροχούς, ταξιδεύοντας μικρούς και μεγάλους, διασκεδάζοντας τους οδηγούς, ευχαριστώντας τους επιβάτες αλλεπάλληλων γενεών. Ιδού το στόρυ.

Το νέον έτος σε αυτές τις τέσσερις πρώτες μέρες που κύλησαν, σαν να επιχειρεί να πείσει ότι δεν θα είναι και τόσο νέο. Και με βεβαιότητα δεν ευθυγραμμίζεται,  προς ώρας τουλάχιστον, με την αρκετά φιλόδοξη ευχή: «Ευτυχές το νέον έτος».

Διότι με τόσα πυκνά και δυσάρεστα που σωρεύτηκαν εντός και εκτός συνόρων, συνεχίζουμε από εκεί που αφήσαμε το 2025. Πιο συγκεκριμένα:

Όχι ακριβώς απολογισμός, αλλά κάτι σαν άποψη για το χρόνο που φεύγει, ο οποίος παρασύρει μαζί του στην πόρτα του παρελθόντος και το πρώτο τέταρτο του εικοστού πρώτου αιώνα.

Πυκνά τα γεγονότα που σημάδεψαν το έτος, ομοίως και για τα τόσα απίθανα, όσο και δυσάρεστα που συνέβησαν στα πρώτα 25 του αιώνα. Λίγοι είναι οι παράγοντες που προσφέρουν μια σωστή αποτίμηση ενός χρονικού διαστήματος. Έχουν να κάνουν με την άρτια πληροφόρηση και την ορθή αντίληψη του τι συμβαίνει δίπλα μας ή μακρύτερα.

Προπαραμονή Χριστουγέννων στο «τρίτο» και στην εκπομπή «αναζητώντας την κυρία με την στρυχνίνη», ο Χρίστος Παπαγεωργίου φιλοξένησε τον μαέστρο José Salazar. Ίσως να μην υπήρχε αυτό το σημείωμα αν ο μαέστρος δεν ήταν 28 χρονών και αναγνωρισμένος, δεν καταγόταν από την Βενεζουέλα και δεν μιλούσε άρτια την Ελληνική γλώσσα.

Στο βιογραφικό του αναφέρεται ότι πέραν της μητρικής Ισπανικής και των Ελληνικών μιλά άπταιστα αγγλικά και ιταλικά. Στα άμεσα σχέδιά του είναι, να διδαχτεί γαλλικά και γερμανικά. Γεννημένος το 1997, στο νησί Μαργαρίτα της επαρχίας Eσπάρτα της Βενεζουέλας, στα νερά και στη γη της Καραϊβικής, ο José Salazar είναι μαέστρος με σημαντική εμπειρία, ένα ευρύ ρεπερτόριο και με ταλέντο που ανέτειλε εξ απαλών ονύχων.

Διορίστηκε Διευθυντής Μαέστρου Μπαλέτου Jette Parker στη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου, συνεργαζόμενος με το Βασιλικό Μπαλέτο μέχρι το 2025. Από το 2018 έως το 2023, εργάστηκε ως Καλλιτεχνικός και Μουσικός Διευθυντής του El Sistema Greece, πραγματοποιώντας και προγραμματίζοντας συναυλίες στους πιο διάσημους συναυλιακούς χώρους και φεστιβάλ της Ελλάδας, ενώ συνεχίζει να δέχεται προσκλήσεις ως μαέστρος διεθνώς.

Αυτές τις μέρες βρίσκεται στον τόπο μας προκειμένου να διευθύνει το μπαλέτο Ζιζέλ σε εννέα παραστάσεις από τις 19 Δεκεμβρίου έως τις 3 Ιανουαρίου, στην Εθνική Λυρική Σκηνή στο ΚΠΙΣΝ, προσθέτοντας άλλη μια σελίδα στο πλούσιο παλμαρέ του.

Ακούγοντάς τον, να μιλά για τη Ζιζέλ, για τα παιδικά του χρόνια, για την ανέλιξή του στο χώρο, για την ευρύτερη ζωή του, για την πατρίδα του με απλά ρέοντα ελληνικά, χωρίς να κομπιάζει, δίχως να ψάχνει λέξεις με τον τόνο της φωνής του να μαρτυρά το νεαρό της ηλικίας του και με μια ταπεινότητα, γίνεται άμεσα αισθητή η προίκα που του προσέφερε απλόχερα η φύση.

Στην οπωσδήποτε γηραιά και κάποτε κραταιά μα όχι τόσο δίκαιη Αλβιόνα, η επομένη των Χριστουγέννων μέρα έφερε το χαρακτηρισμό Boxing day. Η ονομασία προέρχεται από έθιμο που ξεκίνησε κατά τη Βικτωριανή περίοδο, όπου οι εύποροι προσέφεραν δώρα στους ενδεείς. Στη σύγχρονη εποχή, η μέρα αυτή αποτελεί και αγωνιστική για το Αγγλικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, την περίφημη όσο και πάμπλουτη Premier League.

Μέρα χαρμοσύνης λοιπόν η σημερινή και αντίστοιχων δραστηριοτήτων. Αλλά εφόσον μιλάμε για τον τόπο μας, ενυπάρχουν πληροφορίες που δεν συντάσσονται απαραίτητα με την ευχάριστη ελαφρότητα των ημερών. Ας μην κατηγορηθεί ο συγγράψας για απαισιοδοξία. Καθότι ενδέχεται οι χαρακτηριζόμενοι ως απαισιόδοξοι να είναι, τελικά, οι ενημερωμένοι αισιόδοξοι.

Διότι είναι τόσο κοντινά και τόσο απόμακρα μαζί. Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι αποτελούν ενδιαφέρουσες καταγραφές βιωμάτων και μας προσφέρουν πλούσιες εικόνες από το σχετικά μακρινό παρελθόν. Επίσης είχαν και οι δυο δημιουργοί τους επιτυχημένη επαγγελματική πορεία με δεδομένες δεξιότητες και συνοδεύτηκαν από αναγνωσιμότητα και αντίστοιχη φήμη.

Τα απόμακρα σημεία έχουν να κάνουν ότι τους συγγραφείς χωρίζουν κατ΄ αρχάς 16 χρόνια, ότι μεγάλωσαν σε διαφορετικές συνθήκες και κράτη, ότι ανήκαν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και τα πονήματά τους γράφτηκαν με διαφορά 30 ετών. Επιπλέον ο ένας είναι άρρεν η άλλη θήλυ.

Στην πλατφόρμα του κρατικού, ψηφιακού ραδιοφώνου (ertecho.gr) βρίσκεται, ανάμεσα σε άλλες, η επιλογή 80’s radio (radio80s.gr) Αποτελεί μια πλούσια πηγή με ποπ επιτυχίες από την συγκεκριμένη δεκαετία.

Η δεκαετία ως χρονικός προσδιορισμός είναι ευρύς. Ειδικά αν αναφέρεται σε εικοσάρηδες που έγιναν τριαντάρηδες. Συνεπώς όσες - όσοι γεννήθηκαν στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’50 ή τα πρώτα της επόμενης, η δεκαετία του ’80 υπήρξε σημαντική καθότι σε μεγάλο βαθμό καθόρισε το μέλλον τους.

Για τα αγόρια πέρα από τις πιθανές σπουδές, ή την άμεση επαγγελματική εμπλοκή υπήρχε και η στρατιωτική θητεία, ενώ στο βάθος αχνοφαινόταν η δημιουργία οικογενείας όπου για τότε, μάλλον, ήταν πιο επιτακτικό για τα κορίτσια.

Σε κάθε περίπτωση οι περισσότεροι νέοι 18 - 22 ετών έμπαιναν στην δεκαετία ελεύθεροι, ανήσυχοι, ονειροπόλοι και έβγαιναν ολίγον έως αρκετά προσγειωμένοι, κουβαλώντας τα πρώτα σημάδια των όποιων επιτυχιών ή αποτυχιών τους, αλλά και των ευθυνών, είτε ως σύζυγοι είτε ως μητέρες ή πατέρες, είτε έχοντας αναλάβει άλλα καθήκοντα, άλλες ευθύνες πέραν του σαρκίου τους.

Η δε συγκεκριμένη δεκαετία ανακάτεψε έτι περαιτέρω την τράπουλα. Κάτι η Αλλαγή, κάτι το υποσχόμενο πνεύμα ελευθεριότητας, κάτι τα πρώτα βήματα της μη κρατικής ενημέρωσης, πρώτα το ραδιόφωνο μετά η τι βι,  αλλά και η πιο παρεμβατική και πληθωρική παρουσία του Τύπου, από κοντά και μια μεγαλύτερη οικονομική ευχέρεια που αγκάλιασε όλες τις τάξεις, θα λέγαμε ότι ήταν δεκαετία υποσχέσεων. Άλλο θέμα αν έληξε με το βρώμικο ’89 και αν η οικονομική ευμάρεια στηρίχτηκε σε λάθος, συνήθως πράσινα, θεμέλια. Τα λάθος γαλάζια θεμέλια ήταν προγραμματισμένα στα «προσεχώς».

Στα διακόσια χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1783 και το τέλος του Πολέμου Ανεξαρτησίας των Η.Π.Α, 165 αποικίες  αποκτήσαν την ανεξαρτησία τους. Στις αρχές της δεκαετίας του ΄60 μάλιστα, υπήρξε μια επιτάχυνση στην αποαποικιοποίηση (Decolonization), στην κατάργηση δηλαδή της αποικιοκρατίας την οποία είχαν επιβάλλει επί αιώνες τα αυτοκρατορικά έθνη κυριαρχώντας  σε ξένα και μακρινά από την έδρα τους, εδάφη. Ανάμεσα στον Σεπτέμβριο του ’58, και τον Φεβρουάριο του 1969, δέκα ηγέτες Αφρικανικών χωρών που διεκδικούσαν ανεξαρτησία δολοφονήθηκαν. Οι πιο γνωστές περιπτώσεις ήταν του Patrice Émery Lumumba πρώτου πρωθυπουργού της Δημοκρατίας του Κονγκό και του Mehdi Ben Barka Μαροκινού εθνικιστή, Άραβα σοσιαλιστή, επικεφαλής της αριστερής Εθνικής Ένωσης Λαϊκών Δυνάμεων και γραμματέας της Τριηπειρωτικής Διάσκεψης.

Στα μέσα του εικοστού αιώνα, αυτή ήταν η εικόνα των κτήσεων των ισχυρών κρατών σε παγκόσμια κλίμακα

Πέραν πάσης αμφιβολίας τα αποικοκρατικά Ευρωπαϊκά κράτη θησαύριζαν πλούτη επί αιώνες από την αποικιοκρατία. Αντίθετα, οι αποικιοκρατούμενες χώρες δυστυχούσαν όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο αλλά σε πολιτιστική, κοινωνική, μορφωτική στάθμη όπου είχαν κολλήσει πολύ χαμηλά. Ιστορικά καταχωρημένο επίσης, ότι η απώλεια των αποικιών, μίκρυνε την ισχύ των ευρωπαϊκών κρατών, χωρίς να σημαίνει ότι τα ανεξάρτητα πλέον κράτη που εγκατέλειψαν, ευτύχησαν. Διότι τα τραύματα της αποικιοκρατίας ήταν βαθιά, αλλά και τα αγαθά, τα πλούτη που υπήρχαν πάνω η κάτω από τη γη εξελίχτηκαν σε αποτρεπτικούς παράγοντες για την πρόοδό και την κοινωνική ειρήνη, καθώς συνέχιζαν να γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης από δυτικές εταιρείες σε συνεργασία με διεφθαρμένους τοπάρχες. Δεν ζούμε όμως ούτε στη δεκαετία του '60, ούτε καν στον εικοστό αιώνα, δεν υπάρχει πλέον ούτε το δίπολο Η.Π.Α. - Ε.Σ.Σ.Δ., υπάρχει όμως η ίδια τάση ίσως και με μεγαλύτερη ένταση των ισχυρών να επιβάλλονται στους ασθενέστερους με άλλες μορφές. Τα Βαλκάνια μας προσφέρουν δυο κοντινά και έντονα παραδείγματα.

Την προέβαλε το τρίτο κανάλι της κρατικής τηλεόρασης την Κυριακή 14/12^ου. Συγκαταλέγεται,  κατ΄αρχάς, στις ταινίες που ο ελληνικός τίτλος αποδίδει στο ακέραιο τον πρωτότυπο. Όπως λοιπόν μαρτυρά, πραγματεύεται την τελευταία νύχτα υπηρεσίας του αστυνόμου Φράνκο Αμόρε.

Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις το κλίμα είναι χαλαρό, οι ώρες περνούν γρήγορα και εύκολα, ειδικά για όσους τίμησαν το σήμα και τα καθήκοντά τους στη διάρκεια της υπηρεσίας τους. Αν και ο ήρωάς μας πληροί αυτές τις προϋποθέσεις η τελευταία του νύχτα θα συγκεντρώσει όλα εκείνα τα στοιχεία που θα απειλήσουν όχι μόνον τον πρότερο ηθικό του βίο αλλά και την ίδια του τη ζωή.

Με μαεστρία ο σκηνοθέτης Αντρέα ντι Στέφανο στήνει ένα υποβλητικό νυκτερινό πλαίσιο όπου κορυφώνεται η πλοκή. Βρισκόμαστε στο Μιλάνο όπου μπορεί να συνυπάρχουν η Πιάτσα ντελ Ντουόμο, η Γκαλερία Βιτόριο Εμανουέλε, τα ατελιέ των σημαντικότερων σχεδιαστών του κόσμου, η διαβόητη Σκάλα, ένα μεγάλο κομμάτι από κάθε είδος πλούτου του Ιταλικού βορά και μια λεπτή κοσμικότητα, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει και ότι γεννά η διαφθορά, το έγκλημα και το πολύ χρήμα.

Κάπως έτσι εμπλέκεται ο Αμόρε, ανάμεσα στον υποδειγματικό μέχρι τότε βίο του και στο άθελα του πέρασμα στο σκοτεινό και βίαιο κόσμο του εγκλήματος. Η κορύφωση διαδραματίζεται σε μια σήραγγα ταχείας οδού, όπου οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές. Ανταλλαγές πυρών, πέντε νεκροί, ένα πολύτιμο φορτίο και μια αλλόκοτη συναλλαγή μεταξύ διεφθαρμένων αστυνομικών και Κινέζων εγκληματιών.

«Από την αρχή του βιβλίου τονίστηκε ότι η μελέτη αυτή δεν επιχειρεί να συγκρίνει την προσωπικότητα και το έργο των δυο ανδρών, αλλά να καταγράψει τη σχέση τους όπως αυτή διαμορφώθηκε μέσα από τη συνεργασία τους, που ωφέλησε τον τόπο, αλλά και την αντίθεσή τους, που οδήγησε σε ολέθρια αποτελέσματα». Αυτά σημειώνει η συγγραφέας στην σ. 249 του πονήματός της που ως υπότιτλο φέρει το: «Μια παράδοξη σχέση». Στο τέλος, πείθει και το πιο απαιτητικό αναγνώστη ότι έτσι ήταν.

Δυο ισχυρές προσωπικότητες που εν αρχή συνεργάστηκαν αλλά αργότερα βρέθηκαν σε πολιτικούς σχηματισμούς με φανατικές αντιπαλότητες και  σημάδεψαν με τις κινήσεις τους την ιστορία του τόπου στο πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.

Το «επίσημο» δίπολο βέβαια, ήταν Βενιζέλος -  Κωνσταντίνος, αλλά ο ρόλος του Μεταξά ήταν πελώριος ακόμα και από τότε που ως κατώτερος αξιωματικός του Ελληνικού στρατού συναντήθηκε με τον λαμπρό και πανίσχυρο πρωθυπουργό συνθέτοντας ένα σπάνιο, λόγω συνθηκών, δίδυμο.

Στο χρονικό διάστημα από το 2010, τότε δηλαδή που ο Κρης δικηγόρος ήδη μπαρουτοκαπνισμένος από την δράση του στο νησί, παραιτείται από την πρωθυπουργία την Κρητικής Πολιτείας καθώς εξελέγη με συντριπτική πλειοψηφία βουλευτής Αττικοβοιωτίας ερχόμενος στην Αθήνα για να κυριαρχήσει στην πολιτική και να πραγματοποιήσει , έως τον θάνατό του, τον Μάρτιο του 1936 υπήρξαν άπειρα περιστατικά σύγκρουσης με τον βραχύσωμο αξιωματικό.