Σε τούτο τον κυκεώνα που λειτουργεί ο πλανήτης με διάσπαρτες ένοπλες συρράξεις, έντονες διπλωματικές δραστηριότητες, εμφάνιση νέων συμμαχιών, εν μέσω απειλών, εκβιασμών και συνεχείς θανάτους άοπλων, αμέτοχων πολιτών, υπάρχει κάτι που στέκει αμετακίνητο.

Το Ρωσικό λιμάνι του Νοβόροσισκ.

Πέρα από τις όποιες ιδεολογίες, διαφωνίες, τις διαφορές και τις συμφωνίες. Παραμένουν ακλόνητες. Είναι οι ...

Στο λεκανοπέδιο της πρωτεύουσας, εδώ και πολλά χρόνια η έννοια της συμπαθούς, σεμνής μονοκατοικίας, εξαφανίζεται με ταχύτατους ρυθμούς. Αντικαθίσταται είτε από επιβλητικές πολυκατοικίες, είτε από πομπώδεις επαύλεις, άχαρες αποδείξεις πλουτισμού και ακραίας επίδειξης. Ούτως ή άλλως το οικοδομείν, για πολλούς λόγους, ακολουθεί το ολοένα και διευρυνόμενο ρήγμα ανάμεσα σε νεόπλουτους και νεόπτωχους.

Μια σειρά δέκα εικόνων από τα τελευταία σχεδόν τριάντα χρόνια, μας αποκαλύπτει ξεχασμένες μορφές κατοικιών που δεν ήταν μόνο σπίτια αλλά πολλά παραπάνω. Ήταν σπιτικά, όρος που περικλείει αλλεπάλληλα στρώματα από μνήμες, εμπειρίες και γεγονότα. Και όσο πιο μεγάλο το χρονικό διάστημα που κατοικούνται τόσο περισσότερο φορτώνονται με κάθε λογής αόρατα συναισθήματα. Και όσο συνεχίζουν να εξυπηρετούν την ίδια οικογένεια, καθώς οι γενιές εναλλάσσονται στον ίδιο χώρο μέσα στο χρόνο, μετατρέπονται σε ιστορική κιβωτό.

Έχοντας αφιερώσει πέραν της μιας ώρας διαβάζοντας τον Τύπο του Σαββάτου καταγράφω μια μικρή σειρά από ειδήσεις που κάποιοι θα κατατάξουν ως θετικές και άλλοι ως αρνητικές.

Ο τρόπος που καταχωρεί τις ειδήσεις ο αναγνώστης, μοιραία τον κατατάσσει απέναντι στα θέματα της σήμερον.

Μια μικρή φωτογραφική αποτύπωση για την επόμενη γενιά, που θα περιμένει αρκετά χρόνια για να αντικρίσει το συγκεκριμένο κομμάτι της Αττικοβοιωτίας όπως ήταν πριν την τελευταία μέρα του φετινού Ιουλίου.

^{Ο δρόμος με τις αλλεπάλληλες φουρκέτες που κατεβαίνει από τον Μύτικα προς την παραλία της Ψάθας, όπως ήταν δασωμένος, την άνοιξη του 2007.}

Ο λόγος για αυτά τα 126.000 στρέμματα, που κάηκαν σε  Πόρτο Γερμενό, Κιθαιρώνα, Ψάθα, Μύτικα κλπ. Μαζί τους, χάθηκαν κατοικίες, καλλιέργειες, ζωντανά και ασφαλώς οι δύο ανθρώπινες ζωές στο συγκεκριμένο πεδίο. Διότι λίγες μέρες νωρίτερα θρηνήσαμε άλλες τρείς ανθρώπινες απώλειες σε άλλες πυρκαγιές.

Κυριακή βραδάκι, κατέφθασε μήνυμα: «αν έχεις χρόνο κι αν μπορείς δες ΕΡΤ3, τώρα». Απάντησα άμεσα: «το  βλέπω, το είχα επισημάνει».  Από τον χειμώνα το είχα προσέξει, το έπαιζε κάποια στιγμή ο «Δαναός», ήθελα να το δω σε κινηματογραφική αίθουσα, αλλά δεν προέκυψε. Κάπως έτσι ήρθε η ώρα του, από το κρατικό κανάλι με το μειονέκτημα της τηλεόρασης και το πλεονέκτημα της ανενόχλητης παρακολούθησης. Ο λόγος για το ντοκιμαντέρ, Super Paradise.

^{Πίσω από την τυπωμένη φωτογραφία, η καταγραφή αναφέρει: «23.06.1975 Πλατύς Γιαλός».}

Χωρίς διάθεση κριτικής και μακριά από την ιδιότητα του Μυκονολόγου, θα περιοριστώ σε λίγες απαλές σημειώσεις, απότοκες εμπειριών που πυροδοτήθηκαν από την θέαση του ντοκιμαντέρ.

Εκατό χρόνια μετά την έκδοσή του, «ο Μεγάλος Γκάτσμπυ» παραμένει επίκαιρος. Το αυτό και για το: «Έρωτας μέσα στη νύχτα».  Ο δημιουργός τους, Francis Scott Fitzgerald ήταν τότε λίγο πριν τα τριάντα του.

Παρατηρητικός και ευαίσθητος απέναντι στο περιβάλλον του, βυθισμένος ήδη στα προβλήματα ανάγνωσης και ερμηνείας της πραγματικότητας που ζούσε, με την βάσανο του οινοπνεύματος να τον κατακτά, κατέγραψε ότι τον όριζε.

Συμπολιτευτική μεν, σοβαρή δε, με βαριά παράδοση εφημερίδα, συχνά οριζόμενη ως ο φάρος της αστικής μας δημοκρατίας, με δεκάδες άξιους εργαζόμενους στο δημοσιογραφικό λειτούργημα, δημοσίευσε στο φύλλο της προηγούμενης Κυριακής τούτο το μονοστηλάκι στην ενότητα «Θεωρείο» (σ. 17).

Αν μέσα στη λαίλαπα των κάθε είδους «ειδήσεων», ειδήσεων, και γενικώς δημοσιευμένων ή αναρτημένων πληροφοριών, έχουμε καταφέρει να συγκρατήσουμε τη όποια ικανότητα αντίληψης κειμένου, η ερμηνεία αυτού του μονόστηλου ποια θα μπορούσε να είναι πέραν της ενθύμησης στίχων του ποιητή, που ευτυχώς τα μελοποίησε ο συνθέτης και έφθασαν στο πόπολο.

Μεσοκαλόκαιρο και η βαριά μας βιομηχανία φορτώνει με άφθονο χρήμα το Α.Ε.Π. μας. Εκατομμύρια τουρίστες προσέρχονται από όλον τον πλανήτη και κάπως έτσι δημιουργούνται  τα πλεονάσματα που με φειδώ η κυβέρνησις τα μετατρέπει εις κοινωνικά επιδόματα. Έχουμε, επί τέλους, ξεφύγει από την μιζέρια της δεκαετίας του ’70 και τα γραφικά τύπου: «ντου γιου λάικ ματμαζελ δε γκρίς». Το προϊόν έχει απογειωθεί, και πλέει μόνον σε πελάγη υπέρπολυτελειας. Ότι δεν έχει χτιστεί ακόμα, την επόμενη 20ετία θα οικοδομηθεί και η επιτυχία θα έχει, σχεδόν, ολοκληρωθεί. Η κριτική απέναντι σε τούτη τη δομική ανάπλαση της γης θα έχει τότε απαγορευτεί δια νόμου και δια άρθρου ίσως, όχι όπως τώρα που υπάρχει η ανοχή και οι ανησυχούντες απλώς χαρακτηρίζονται αναχρονιστικοί, αριστερίζοντες και αναλόγως λοιδορούνται διότι δεν αντιλαμβάνονται το μέγεθος των επενδύσεων και το πόσο βοηθούν, αναπλάθουν, αναβαθμίζουν τον τόπο.

Παρασκευή πρωί, λοιπόν, προτελευταία του Ιουλίου τότε που ξέσπασαν οι καταιγίδες, σε σταθμό του προαστιακού πλησίον της πρωτευούσης που εξυπηρετεί πέραν των εργαζομένων ιθαγενών, λοιπών περιφερομένων και μυριάδες αλλοδαπών τουριστών καθότι φημισμένος προορισμός με οργανωμένες πλαζ, ξενοδοχειακά συγκροτήματα, εστιατόρια, ταβέρνες, καφέ, ψητοπωλεία και ότι άλλο λιπαίνει τα γρανάζια του τουρισμού.

Την δεκαετία του ΄70 η πλατεία Κένεντυ στο Χαλάνδρι, παλαιοτέρα γνωστή και ως πλατεία Φλύας, ήταν πλατεία. Αργότερα οι κυκλοφοριακές ανάγκες και οι συγκοινωνιακές συνθήκες την κατάργησαν. Η ταχύτατη οικοδόμηση, η αντίστοιχη εποίκιση της ευρύτερης περιοχής και αργότερα η παρουσία δυο σταθμών του μετρό και ο εκθετικός πολλαπλασιασμός των κυκλοφορούντων οχημάτων μετέτρεψαν την περιοχή σε πολύβουο και φορτωμένο κόμβο άνευ πλατείας.

Εκεί που έσβηνε η Παπανικολή ξεκινούσε η Δουκίσσης Πλακεντίας, ενώ προς ανατολάς η Αγίας Παρασκευής οδηγούσε στην ομώνυμη πλατεία, υπήρχε ένα ζαχαροπλαστείο που ανάμεσα σε άλλα σερβίριζε λουκουμάδες και καθώς στις αρχές του τρέχοντα αιώνα ο Βενιαμίν είχε αναπτύξει μια έλξη προς αυτούς πηγαίναμε εκεί αραιά και που κάποια απογεύματα. Δεν θυμάμαι το όνομα του. Ξεχασμένη εικόνα που ετάφη από μυριάδες άλλες που κάθισαν πάνω της.

Καθώς πρέπει κυρία, υπόδειγμα συζύγου, μητρός και γιαγιάς, ευρίσκετο δια τριήμερον παραθερισμόν εις το εξοχικόν της πλησίον των Αθηνών, ότε και εδέχθη πρόσκλησιν τινάν από την σύντροφον ετέρου ηλικιωμένου κυρίου περί σουρπρίζ εκδηλώσεως (Quelle surprise!), επί τη συμπληρώσει 65 ετών, αδιαλείπτου παρουσίας του εις τον πλανήτην.

Από έναν συνδυασμόν, πατροπαραδότου αστικής ευγενείας τε και γυναικείας φιλαρεσκείας, θεώρησε ορθόν να προβεί σε αυτό που λαϊκώς αποκαλείται «σουλούπωμα», τουτέστιν, νύχι φρύδι, μαλλί, το οποίον ένεκα θερινής ραστώνης είχε παραμεληθεί. Το φρύδι, «Φρύδι μου, γαιτανόφρυδο και κοντυλογραμμένο», όπως θα σημείωνε και ο πολλά δοκιμασθείς ποιητής από την Μονεμβάσια, δεν είχε ανάγκη, το μαλλί το εκανόνισεν, υπολείπετο το νύχι.

Στα γυμνασιακά ιστορικά συγγράμματα, τα προ της μεταπολίτευσης, δεν γινόταν ιδιαίτερος λόγος για την βαναυσότητα των ηγετών.  Ο Νέρων, φερ' ειπείν, θανάτωσε την μητέρα του Αγριππίνα, κυβέρνησε απολυταρχικά, βασάνισε χιλιάδες πολίτες, κατασπατάλησε δημόσιο χρήμα και γενικώς στα 15 έτη που είχε τις τύχες της Ρώμης στα χέρια του, διέπραξε ότι βαρβαρότητα υπήρχε για να οδηγηθεί στην αυτοκτονία πριν τα 31 του χρόνια. Από κοντά και ο Κόμμοδος έναν αιώνα αργότερα  αποκομμένος από την πραγματικότητα με περιορισμένη μόρφωση και απεριόριστη ροπή για βία. Μας αφηγήθηκε τα πεπραγμένα του, ο Ridley Scott στον  «Μονομάχο». Παρομοίως  και ο Μέγας Κωνσταντίνος, ο πρώτος αυτοκράτορας που ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό, ο οποίος δεν είχε πρόβλημα να διατάξει την εκτέλεση του πρωτότοκου γιου του, Κρίσπου και της δεύτερης συζύγου του, Φαύστας, ανάμεσα σε άλλες πράξεις βίας.

Καθώς η ανθρωπότητα προόδευε παρόμοιες πράξεις υποτίθεται πως λιγόστευαν. Αυτή την εντύπωση είχαμε με εξαιρέσεις οπωσδήποτε τον «Μεγάλο Τρόμο», την «Πολιτιστική Επανάσταση», πλούσιο παχύ βούτυρο στο εκλεκτό παντεσπάνι της ευρύτερης δύσης την ώρα που κουνούσαμε την κεφαλή σκεπτόμενοι το γνωστό γνωμικό: «Η Δεξιά λέει πως υπάρχει αδικία και είναι αναπόφευκτο, ενώ η Αριστερά διακηρύσσει ότι υπάρχει αδικία και είναι ανυπόφορο». Βεβαίως στην υποσαχάρια Αφρική επιβιώνουν ακόμα πλήθος πολέμαρχοι που δεν εκτιμούν σε τίποτα την ανθρώπινη ζωή έχοντας θεότητα την ακραία βία, αλλά όχι θεσμοθετημένοι ως ηγέτες κρατικής οντότητας, όπως ήταν ο διαβόητος Ίντι Αμιν Νταντά, κάτι σαν ο ορισμός του σαδιστή που μάλλον ξεπέρασε τους ηγέτες της αρχαιότητας, καθώς στο διαιτολόγιό του λέγεται ότι περιλαμβανόταν και η ανθρώπινη σάρκα.

Γιατί όμως αυτή η αναφορά;

Όπως και αν λέγεται, το πλέον δημοφιλές παιχνίδι - εμπόρευμα του πλανήτη, σαν να άφησε ένα ακόμα τμήμα της παραδοσιακής του ταυτότητας, στα γήπεδα των Η.Π.Α. Το προσέφερε εκούσια η διοικούσα αρχή του σπορ, στο βωμό της υπέρμετρης προβολής, του κέρδους, των τελετών, των ηθοποιών, των τραγουδιστών, των κομπέρ και των ζογκλέρ.

Αλλά και των αλλαγών των κανονισμών, όρα διάλειμμα ενυδάτωσης, ημίχρονο μεγαλύτερης διάρκειας, των ακριβών εισιτηρίων, των φτηνών πολιτικών παρεμβάσεων, των ακατάλληλων ωρών διεξαγωγής αγώνων και ασφαλώς της ασύμμετρης κυριαρχίας των στοιχηματικών.