Λίγο πριν τα 89 του χρόνια, με ένα ασήκωτο παλμαρέ, ο Ridley Scott στέκεται πίσω από την κάμερα και μας προσφέρει την 30ή του ταινία με τίτλο: «The Dog Stars». Βρισκόμαστε στο 2035, το ανθρώπινο στοιχείο του πλανήτη έχει σχεδόν εκλείψει από μια πανδημία που σάρωσε τους πληθυσμούς. Υπάρχουν ελάχιστοι θύλακες που επιβιώνουν ολιγομελείς ομάδες κατά τεκμήριο ακραία βίαιες. Οι μεγάλες πόλεις έχουν ερημώσει, τα κτίρια, οι δρόμοι έχουν φυτρώσει και κάθε στοιχείο πολιτισμού έχει σβήσει.

Στο δυστοπικό αυτό τοπίο, σημαδεμένοι από το παρελθόν τους αλλά ζωντανοί και υγιείς οι δυο ήρωες μας ζουν και ελπίζουν για κάτι καλύτερο σε ένα εγκαταλειμμένο αεροδρόμιο.

Διαβασμένο πριν από 50 χρόνια, το πόνημα του Α. Καμύ, με είχε εντυπωσιάσει αλλά στον πυρήνα του παρέμενε δυσνόητο, πέραν της στεγνής αιτιοκρατικής ερμηνείας των πραγμάτων που αντιλαμβανόμουνα. Μακριά από την όποια λογική ακολουθία που καταλάβαινα, μου άρεσε μεν, δεν με κατέκτησε δε. Σαν τις ηλικιωμένες κυρίες που όταν παρακολουθούν πολιτικό να ομιλεί μουρμουράνε πως: «δεν καταλαβαίνω τι λέει, αλλά τα λέει τόσο ωραία». Μεταξύ μας, επ' αυτού, ούτε οι νεότεροι καταλαβαίνουν.

Καθώς όλοι συνηγορούν πως η κινηματογραφική μεταφορά ακολούθησε πιστά το περιεχόμενο του βιβλίου ο σκηνοθέτης Φρανσουά Οζόν, έχει κάνει μαγικά εξωτερικά πλάνα, αναδεικνύει την λιτή γοητεία του ασπρόμαυρου και γεννά ένα απαράμιλλο κλίμα όπου πλάθει την ιστορία του.

Στο καυτό Αλγέρι του Μεσοπολέμου, με τα προσεγμένα σκηνικά, τις Traction Avant να περισσεύουν στα πλάνα, και μια άρτια αναπαραγωγή της εποχής, ο ήρωας εμφανίζεται απόμακρος, σιωπηλός, ανέκφραστος, σχεδόν κατατονικός.

Με βλέμμα κουρασμένο και μια αδιαφορία για όλα όσα μικρά ή μεγάλα οι περισσότεροι αν όχι όλοι οι υπόλοιποι ενδιαφέρονται, αδειάζει τις μέρες και τις νύχτες του νωχελικά.

Δεν είχα διαβάσει το πρωτότυπο, από την εργογραφία του William Faukner με τον ευρύτερο τίτλο The Hamlet όπου αποτελούσε το τρίτο από τα τέσσερα βιβλία το «The long hot summer». Το είχα δεί όμως, μέσα του ’90 πρέπει να ήταν σε ιδιωτικό κανάλι, ως μικρή σειρά, 200 λεπτά όλη η υπόθεση, περίπου δέκα χρόνια μετά την παραγωγή του,  το 1985. Το είχα βρει ενδιαφέρον και αρκούντως ελκυστικό. Τους κεντρικούς ρόλους κρατούσε ο Don Johnson 36άρης στα ντουζένια του, o Jason Robarts επιβλητικός στα 63, η Cybil Shepard στις ομορφιές της και η Ava Gardner να προσθέτει έναν έξτρα ρομαντισμό παλαιότερης εποχής.

Mέχρι την προηγούμενη εβδομάδα, αγνοούσα πως υπήρχε και η πρωτότυπη κινηματογραφική παραγωγή από το 1958. Την έφερε στο προσκήνιο ο Χρ. Παπαγεωργίου από το "Τρίτο"που αφιέρωσε ένα ωριαίο αφιέρωμα στην εκπομπή του «…αναζητώντας την κυρία με την στρυχνίνη», παρουσιάζοντας την μουσική του Alex North που έντυσε την ταινία. Η άρτια και όμορφη παρουσίαση με ώθησε να δω την ταινία, που είχε σαφώς πιο γερό καστ.

Spielberg είναι, οπότε υπάρχει ένα επιπλέον κίνητρο, να κλειστείς σε κινηματογραφική αίυουσα. Επί πλέον ο εν λόγω, πέρα από την τόσο πληθωρική όσο και επιτυχημένη παρουσία στην έβδομη Τέχνη έχει δώσει τα επίσης πετυχημένα διαπιστευτήριά του από το 1977 με την «Στενές επαφές τρίτου τύπου» (Close Encounters of the Third Kind‎) και ασφαλώς το 1982 με την «Ε.Τ.»‎ στο θέμα των εξωγήινων και των επαφών των γήινων μαζί τους.

Έτσι μας προσφέρει φέτος, μια ακόμα ταινία με το ιντριγκαδόρικο περιεχόμενο της επιστημονικής φαντασίας.

Με ακριβή μετάφραση από τον πρωτότυπο Δανικό τίτλο, η ταινία «ο τελευταίος Βίκινγκ» δεν είναι αυτό ακριβώς που την συνοδεύει ως περιγραφή: «Μαύρη Κωμωδία». Τόσο μάλιστα στα ημεδαπά ως και στα διεθνή μέσα. Παρά την προσπάθεια να εντοπιστεί κωμικό στοιχείο από πουθενά δεν συνάγεται κάτι τέτοιο. Στο τέλος όμως, αυτή η απουσία την καθιστά ακόμα πιο ελκυστική.

Πιθανότατα διότι, μετά από την καταιγιστική στεναχώρια, καρυκευμένη με την απαραίτητη βία ή την απειλή της, που συνοδεύει την ταινία σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της, θα κλείσει με τα πρώτα χαμόγελα των δοκιμαζόμενων πρωταγωνιστών, μια χαραμάδα αισιοδοξίας, συνεννόησης και θετικών προοπτικών.

«Τυπικό και απρόσωπo», με αυτές τις δυο λέξεις ξεκινούσε το κείμενό του κριτικός τις, αναφερόμενος στην ταινία Primavera. Χωρίς διάθεσης κριτικής του κριτικού το βρήκα άστοχο. Όλη ταινία βασίζεται σε ένα πρόσωπο. Της πρωταγωνίστριας, που συγκεντρώνει την σπάνια γοητεία της καθαρότητας, του αγνού βλέμματος, ενός αδιόρατου ερωτισμού και την λεπτότητα μιας πηγαίας ευγένειας.

Ο χαρακτήρας της εξελίσσεται σαν την ανάγνωση ενός βιβλίου που ξεκινά κάπως αδιάφορα, αλλά σελίδα με σελίδα γίνεται ολοένα πιο ελκυστικό. Και όταν επιτέλους, στα στερνά καρέ ελευθερώνει την πλούσια κόμη της και χαρίζει στον φακό το πρώτο απελευθερωμένο της χαμόγελό αποκτά την δυσεύρετη αλλά σπουδαία της λάμψη.

Στα υπόλοιπα η πρώτη ταινία του οπερετικού, κατά πως μας λένε, σκηνοθέτη Damiano Michieletto είναι μια μίξη ιστορικών και φανταστικών στοιχείων. Δημιουργεί ένα ενδιαφέρον σενάριο, γυρίζει την πλοκή του με έξοχα κοστούμια, όμορφα σκηνικά, αντίστοιχους φωτισμούς και ενδιαφέροντες διαλόγους.

Το 1986, ο Marco Bellocchio είχε γυρίσει το Diavolo in corpo, μεταφέροντας στην οθόνη το μυθιστόρημα του Raymond Radiguet το οποίο στον μεσοπόλεμο είχε σοκάρει την συντηρητική κοινωνία. Την ίδια χρονιά που εκδόθηκε το μυθιστόρημα, το 1923, εγκατέλειψε τα εγκόσμια ο Radiguet στην ηλικία των 20 ετών και έξι μηνών από τυφοειδή πυρετό. Φέρνοντας το σενάριο στα σύγχρονα μέτρα, ο Bellocchio μεταφέρει το θέμα από την Γαλλία και τον Μεγάλο Πόλεμο στην Ιταλία της δεκαετίας των αρχών του ΄80 τοποθετώντας στο κάδρο και τις Ερυθρές ταξιαρχίες.

To ’86 είχα ενθουσιαστεί με τη ταινία, εκτέθηκα δε αναλόγως και γραπτώς. Βλέποντας την στις μέρες μας, δεν μπορώ να καταλάβω τι  με ενθουσίασε. Αρκετά φλύαρη, άνευρη, ακούμπησε ολοκληρωτικά στην ομορφιά και στην γύμνια της Ολλανδής πρωταγωνίστριάς του Marouscka Detmers, έβαλε στο φινάλε λίγο Αντιγόνη, μια δόση Κρέοντα, το τύλιξε με μερικά όμορφα Ιταλιάνικα εξωτερικά πλάνα και το πρόσφερε στο κινηματογραφικό κοινό.

Σαράντα έτη αργότερα, στα 86 του χρόνια, ο Bellocchio γυρίζει την απαγωγή και δολοφονία του Χριστιανοδημοκράτη ηγέτη Aldo Moro. Ακροβατεί ολίγον σκηνοθετικά με διάφορα τεχνάσματα, χωρίς όμως να παραποιεί τα γεγονότα, δίχως να απομακρύνεται από την πραγματικότητα. Από την αρχή τοποθετείται χωρίς ενδοιασμούς χρεώνοντας το φόνο περισσότερο στους πολιτικούς συνοδοιπόρους του Moro και λιγότερο στους Brigadisti. Με τίτλο Esterno Notte, περιγράφει τις τελευταίες μέρες του Moro, λίγο πριν απαχθεί και όλο το χρονικό διάστημα της ομηρίας του έως την εκτέλεσή του μέσα στο κρεμεζί 4L.

Απλώνει συγκινητικά το σενάριο το οποίο έχει συνυπογράψει, στηρίζεται σε καλές ερμηνείες, μεταφέροντας την αποτρόπαια δομή της πολιτικής, την υποκρισία της εξουσίας, τα αδιέξοδα που δημιουργούνται από συγκρουόμενα μεγάλα συμφέροντα. Ευτυχώς, δεν υπάρχει περίπτωση να το ξαναδώ μετά από μια τεσσαρακονταετία και να απορήσω γιατί με συγκίνησε το 2026, καθότι: ποιος ζει 109 χρόνια;

Η τελευταία δημιουργία του Paolo Sorrentino χτίστηκε πάνω στον Toni Servillo, στα αιχμηρά και συχνά αδιέξοδα περί δικαίου ζητήματα, στις αλληγορίες, στα φαντάσματα του παρελθόντος, στην αναποφασιστικότητα, αλλά και στην άποψη για το πώς θα έπρεπε να λειτουργεί η ύπατη εξουσία. Πολλά καλά συστατικά και πως θα μπορούσαν να μην συγκροτήσουν ένα πλήρες, ενδιαφέρον, συχνά κατανυκτικό σύνολο;

Παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες της θητείας του Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας, που βρίσκεται σε μια μόνιμη δοκιμασία. Ταλανίζεται τόσο από τα ακανθώδη προσωπικά του ερωτήματα, όσο και από τα βάρη του λειτουργήματός του. Ογκόλιθος της εφαρμοσμένης Νομικής επιστήμης, καθόλου τυχαίο το παρανόμι του cemento armato (ενισχυμένο σκυρόδερμα), ποτισμένος βαθιά με τις αξίες της Χριστιανοδημοκρατίας, έχει να αντιμετωπίσει τρία σοβαρά θέματα πριν παραδώσει. Μα πάνω απ’ όλα έχει να αντικρίσει τον εαυτό του.

Αυτή η κατάρα της φτώχειας και της διαφθοράς που πλήττει αιώνες τώρα τις πλούσιες χώρες της Λατινικής Αμερικής είναι συχνά γόνιμο θέμα κινηματογραφικών παραγωγών. Τελευταία, μέχρι στιγμής, αναφορά η ταινία «Ο Μυστικός Πράκτορας», που μας πηγαίνει στο 1977 όταν το δικτατορικό καθεστώς στην Βραζιλία μετρούσε ήδη 13 χρόνια εξουσίας και δεν θα έπεφτε ούτε στα επόμενα οκτώ.

Άλλο θέμα ότι ταλαιπωρείται ακόμα με περιπτώσεις τύπου Ζαίρ Μπολσονάρο. Το ντοκυμαντέρ Apocalypse in the Tropics που εξερευνά τον πολιτικό ρόλο των ευαγγελιστών στη Βραζιλία και το The Edge of Democracy, μια πολιτική ματιά στην κατάρρευση των κυβερνήσεων, μας πληροφορούν πολλά για τις μεταδικτατορικές εξελίξεις στην πατρίδα του Lula, του Pele, του Senna.

Στην οθόνη ξεδιπλώνεται η αγωνία καθηγητή - ερευνητή Πανεπιστημίου να κρυφτεί από την απηνή καταδίωξη της εξουσίας, η οποία ξεκινά καθαρά ποινικά και εκδικητικά από την ιδιωτική πρωτοβουλία που εκμεταλλεύεται όλο το φάσμα του παρακράτους που ζει και θεριεύει σε κάθε στρατιωτική δικτατορία.

Έχουμε ένα φιλμ νεονουάρ, που δίνει άμεσα την εντύπωση στον θεατή ότι h κατάσταση θα κλιμακώνεται από το κακό στο χειρότερο, ότι όσο κυλά ο χρόνος τα περιθώρια θα στενεύουν για τον κεντρικό ήρωα. Ακόμα και τα κομμάτια των Chicago ή της Donna Summer που ακούγονται, προσωρινά και μόνο προσφέρουν ανάσα αισιοδοξίας.