Δεύτερη Κυριακή Μαρτίου, πρωί. Έχει δεν έχει ξυπνήσει η πόλη, περιφερειακός λόφου Λυκαβηττού στο σημείο με το ομώνυμο ξενοδοχείο. Στενός οφιοειδής δρόμος με τα μεσαίου μεγέθους λεωφορεία εξυπηρέτησης των τουριστών να προκαλούν μικρή, κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Η εικόνα μας προσφέρει έναν πρόχειρο, αλλά όχι ανακριβή, ορισμό του τουρισμού όπως εμφανίζεται στις μέρες μας στη χώρα μας. Είναι σαν να προσπαθείς να χωρέσεις τα άπλυτα σε ένα κάδο που εκ των πραγμάτων δεν χωράνε.

Τέτοια εποχή, στο τέλος του 1962, δημοσιεύτηκε στον Τύπο τούτο το μονόστηλο. Απολύτως ενδεικτικό για την δυναμικότητα του τόπου να ανοίξει το μεταπολεμικό κεφάλαιο του Τουρισμού και να δημιουργήσει τις συνθήκες προκειμένου να έλξει επισκέπτες από το εξωτερικό.

Κατά πάσα πιθανότητα, εκείνη την εποχή, η έννοια της φιλοξενίας ήταν κατά πολύ ισχυρότερη από τον πελατειακό – εισπρακτικό θέμα.

Διότι μπορεί όντως να ήταν «Ελλάς η χώρα των ονείρων», όπως η χαρισματική σύνθεση του Μάνου Χατζιδάκι για το γερμανικό ντοκυμαντέρ.

Αλλά ταυτόχρονα ήταν  και η «Συνοικία το όνειρο» του Α. Αλεξανδράκη, αυτή η σπαραξικάρδια απόπειρα νεοελληνικού νεορεαλισμού που αποτύπωνε την φτώχια και κυνηγήθηκε ανελέητα από την κυβέρνηση.

Ενδιαφέρον έχει το ζήτημα που έθεσε η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου, όπου συμμετέχουν 19 νησιά των Κυκλάδων και 15 των Δωδεκανήσων. Αιτήθηκε στην κυβέρνηση να τεθεί ανταποδοτικό τέλος για την διαχείριση των αυξημένων ροών ημερήσιων επισκεπτών. Κάτι τέτοιο μπορεί να λειτουργήσει διττά. Είτε ως μέτρο προκειμένου να ανακοπεί ο μαζικός τουρισμός, είτε ως έξτρα έσοδο για την εξυπηρέτηση πάσης φύσεως αναγκών όπως υπηρεσιών καθαριότητας.

^{Ιούνιος του 1998. Αποβίβασις ημερήσιων τουριστών στη Σύμη. Πολλοί μεν, ελάχιστοι δε, σε σχέση με το φετινό καλοκαίρι.}

Χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα πετύχουν των σκοπών τους, τόσο δηλαδή αν θα γίνει αποδεκτή η πρόταση όσο και αν στην περίπτωση που εφαρμοστεί, επιλυθεί το πρόβλημα, εγείρεται πάλι το θέμα του υπερτουρισμού.

Γνώρισα τον Αλέξη Σοφιανόπουλο το Φθινόπωρο του 1976. Συνεργαζόμαστε σε ένα περιοδικό που δεν υπάρχει πια, αν και συχνά αναρωτιέμαι αν υπήρξε ποτέ. Τέλος πάντων, ο Αλέξης ήταν φωτογράφος που πήγαινε την εικόνα πιο ‘κεί.  Ήταν και ωραίος τύπος. Περάσαμε πολύ όμορφα στο πρώτο σκέλος του εικοστού έβδομου Δ.Ρ.Α. τον Μάιο του ’77, αλλά και όπου αλλού συμβαδίσαμε στο μικρό, κοινό μας χρονικό διάστημα στο έντυπο. Τον θυμήθηκα με νοσταλγία καθώς ξεφύλλισα την ετήσια έκδοση του Ε.Ο.Τ. του 1975 και πρόσεξα τις δημοσιευμένες του φωτογραφίες. Διάλεξα μόλις τρείς από τις 30τόσες.

Η πρώτη είναι το εξώφυλλο. Με λίγο αισιοδοξία και αρκετό ψάξιμο θα μπορούσε να γίνει και σήμερα, μισό αιώνα αργότερα από την στιγμή που τραβήχτηκε.

«Έκανα το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα στα 1947, και το τελευταίο μου το φθινόπωρο του 1966». Αυτή είναι η πρώτη αράδα από το βιβλίο «Το Ελληνικό καλοκαίρι» ή «L’ Ete Grec» στην μητρική γλώσσα του Jacques Lacarriere, συνεπή μελετητή της Ελλάδας και μάλλον περισσότερο Έλληνα παρά φιλέλληνα.  Από ένα κείμενο, ποταμό λεπτής ευαισθησίας, διεισδυτικής παρατηρητικότητας  και εκλεπτυσμένου λόγου, που γεννήθηκε σε μια εποχή από την οποία προβάλλονται ολίγιστα και δυσδιάκριτα σημάδια στην τρέχουσα περίοδο, λίγες παράγραφοι μας οδηγούν σε πολύ ασφαλή και στέρεα συμπεράσματα για το τουριστικό μοντέλο που ακολουθήθηκε.

Αν αυτό ακούγεται ως κριτικός λόγος, ενώ δεν είναι τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από την πραγματικότητα που ολοένα και πιο πολλοί αντιλαμβάνονται, θα πρέπει ταυτόχρονα να συνειδητοποιήσουμε ότι πολύ δύσκολα θα μπορούσε να ακολουθηθεί ένα άλλο μοτίβο. Βαδίσαμε πάνω στο σύνηθες. Του πιο προσοδοφόρου, πιο γρήγορου, πιο εύκολου.

Αν δεν υπήρχε μια μικρή σειρά μαυρόασπρων φωτογραφιών, οι μνήμες για τις πρώτες επισκέψεις το καλοκαίρι του ’63 στην Πάρο, στον Πόρο και στην Κέρκυρα θα ήταν πιο ισχνές.

Ευτυχώς οι εικόνες διασώθηκαν, ψηφιοποιήθηκαν, αρχειοθετήθηκαν και δυστυχώς αποτελούν κάθε θέρος, εδώ και αρκετά χρόνια, ένα είδος ενοχλητικής υπόμνησης για χαμένες πραγματικότητες.