Στην πλατφόρμα του κρατικού, ψηφιακού ραδιοφώνου (ertecho.gr) βρίσκεται, ανάμεσα σε άλλες, η επιλογή 80’s radio (radio80s.gr) Αποτελεί μια πλούσια πηγή με ποπ επιτυχίες από την συγκεκριμένη δεκαετία.

Η δεκαετία ως χρονικός προσδιορισμός είναι ευρύς. Ειδικά αν αναφέρεται σε εικοσάρηδες που έγιναν τριαντάρηδες. Συνεπώς όσες - όσοι γεννήθηκαν στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’50 ή τα πρώτα της επόμενης, η δεκαετία του ’80 υπήρξε σημαντική καθότι σε μεγάλο βαθμό καθόρισε το μέλλον τους.

Για τα αγόρια πέρα από τις πιθανές σπουδές, ή την άμεση επαγγελματική εμπλοκή υπήρχε και η στρατιωτική θητεία, ενώ στο βάθος αχνοφαινόταν η δημιουργία οικογενείας όπου για τότε, μάλλον, ήταν πιο επιτακτικό για τα κορίτσια.

Σε κάθε περίπτωση οι περισσότεροι νέοι 18 - 22 ετών έμπαιναν στην δεκαετία ελεύθεροι, ανήσυχοι, ονειροπόλοι και έβγαιναν ολίγον έως αρκετά προσγειωμένοι, κουβαλώντας τα πρώτα σημάδια των όποιων επιτυχιών ή αποτυχιών τους, αλλά και των ευθυνών, είτε ως σύζυγοι είτε ως μητέρες ή πατέρες, είτε έχοντας αναλάβει άλλα καθήκοντα, άλλες ευθύνες πέραν του σαρκίου τους.

Η δε συγκεκριμένη δεκαετία ανακάτεψε έτι περαιτέρω την τράπουλα. Κάτι η Αλλαγή, κάτι το υποσχόμενο πνεύμα ελευθεριότητας, κάτι τα πρώτα βήματα της μη κρατικής ενημέρωσης, πρώτα το ραδιόφωνο μετά η τι βι,  αλλά και η πιο παρεμβατική και πληθωρική παρουσία του Τύπου, από κοντά και μια μεγαλύτερη οικονομική ευχέρεια που αγκάλιασε όλες τις τάξεις, θα λέγαμε ότι ήταν δεκαετία υποσχέσεων. Άλλο θέμα αν έληξε με το βρώμικο ’89 και αν η οικονομική ευμάρεια στηρίχτηκε σε λάθος, συνήθως πράσινα, θεμέλια. Τα λάθος γαλάζια θεμέλια ήταν προγραμματισμένα στα «προσεχώς».

Σε μια επιμελημένη, πλούσια έκδοση για τον νομπελίστα ποιητή μας (Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη Ποίηση και Ζωγραφική Α.Π.Θ. 2016), υπάρχει η εξής σημείωση στο χρονολόγιο (σ. 136): «1964 - Πρεμιέρα του Άξιον Εστί  στο Rex, μετά την άρνηση του Υπουργείου Προεδρίας, να παραχωρήσει το Ηρώδειο για την παρουσίαση του έργου.

Στην εφημερίδα «Τα ΝΕΑ» γράφτηκε πως, η πρώτη σκέψη ήταν όντως, να παρουσιαστεί το στο Ηρώδειο, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών του 1964. Ο συνθέτης και ο ποιητής υπέβαλαν τη σχετική πρόταση στη διοίκηση του Ε.Ο.Τ., η οποία αρνήθηκε με την αιτιολογία ότι η εμφάνιση λαϊκού τραγουδιστή Γρηγόρη Μπιθικώτση, δεν ήταν συμβατή με τη σκηνή του Ηρώδειου.

Αναφέρθηκε επίσης ότι ασκήθηκαν μεγάλες πιέσεις στον Θεοδωράκη προκειμένου να αντικαταστήσει τον Μπιθικώτση, πλην όμως ο συνθέτης δεν υπέκυψε. Αποφάσισε επίσης να αναλάβει ο ίδιος τα έξοδα της παραγωγής και να παρουσιάσει το μουσικό του έργο στο Rex.

Αναφερόμενος στις πιέσεις που είχαν ασκηθεί, ο Μίκης είχε αφηγηθεί τα εξής:

Παραμονές της εθνικής επετείου της 28ης του ΄78, είδαμε την ταινία «Saturday Night Fever - Πυρετός στο Σαββατόβραδο». Μέρα Πέμπτη ήτο και ουχί Σαββάτο. Αίθουσα προβολής Plaza. Μικρή παρέα, σχετικά ομοϊδεάτες περί τα μουσικά δρώμενα του εξωτερικού, είχαμε προαποφασίσει ότι η ταινία και το περιεχόμενό της ήταν φέσι κατά το κοινώς λεγόμενον τότε. Πλην όμως, θέλοντας να το διαπιστώσουμε ιδίοις όμμασι και ώσι καταβάλαμε το αντίτιμο, τα φώτα της αίθουσας χαμήλωσαν και αφεθήκαμε στη δημιουργία του John Badham. Στο διάλειμμα η απόφαση ήρθε  ομόφωνη και η αποχώρηση σηματοδότησε την σύμπλευση περί …«φέσι».

Τα αναφέρω αυτά, τα αδιάφορα, διότι την εβδομάδα πού μας πέρασε ο Γιάννης Πετρίδης στο πρώτο πρόγραμμα της κρατικής ραδιοφωνίας και στην παραδοσιακή εκπομπή του «από τις 4 στις 5», έκανε ένα ενδιαφέρον αφιέρωμα στην Disco, που ως μουσική έκφραση ή κίνημα άρχισε να έρχεται στα ώτα μας από τα μέσα τη δεκαετίας του ’70. Περίεργα και οπωσδήποτε άγονα, τουλάχιστον μέχρι το θέρος του ’74, χρόνια, όπου πληροφορίες, ακούσματα και ήχοι από τις αλλοδαπές επιτυχίες έρχονταν από τον «Αμερικάνικο» σταθμό που εξέπεμπε από την βάση του Ελληνικού, με εξέχοντα παραγωγό τον Casey Kasem.

Δεν θυμάμαι να είχα ξαναδεί διαγωνισμό Γιουροβίζιον. Δεν θυμόμουν κανέναν νικητή, μα ούτε και τις ελληνικές διακρίσεις. Θυμόμουν όμως μια ημεδαπή γκρίνια που σερνόταν αέναη ειδικά τα τελευταία χρόνια, ειδικότερα από τότε που το χρυσόμαλλο τέρας του ιντερνέ μας ένωσε - αλληλούια- και ημπορούμε να αλληλοβριζόμεθα με άνεση μεγάλη και περισσή τοξικότητα πίσω από την σκυφτή ανωνυμία του πληκτρολογίου.

Με τον ντόρο όμως που έγινε με την ελληνική συμμετοχή, είπα να ακολουθήσω το ντορό μέχρι το Malmö‎‎ της ειρηνικής Σουηδίας. Δυο ωρίτσες Σαββατόβραδου χαμένες το πολύ πολύ και από Κυριακή πάλι προς τη δόξα τραβώ, σκέφτηκα. Με τόσες χιλιάδες ώρες χαμένες σε πάσης φύσεως τάξεις, σκοπιές, συσκέψεις, μποτιλιαρίσματα και λοιπάς, μη καλλιτεχνικάς δραστηριοτήτας, άλλες δυο ωρίτσες δεν είναι παρά δυό σταγόναι εν τω ωκεανώ των χαμένων ευκαιριών(ε) τε και ονείρων(ε).

Κατά πως μας τα λένε οι γραφές, συμπληρώθηκαν σήμερα δυο αιώνες από τότε που η ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν έκανε πρεμιέρα στο Theater am Kärntnertor, της Βιέννης. Ως γνωστόν, ήταν η τελευταία Συμφωνία του μουσουργού, η πρώτη με χορωδιακά τμήματα καθώς στο τελευταίο μέρος της ακούγονται στίχοι από το ποίημα «Ωδή στη χαρά του Σίλερ» και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα, πιο σημαντικά μουσικά θέματα που έχει δημιουργήσει ο παγκόσμιος πολιτισμός. Γνωστά επίσης και τα όσα συνέβησαν στην πρεμιέρα όπου ο συνθέτης, ζώντας το δράμα του, χωρίς ίχνος ακοής πια, προσπαθούσε να διευθύνει την ορχήστρα. Στην πλάτη του το κοινό, την αποθέωση του οποίου αφού ολοκληρώθηκε η παράσταση την είδε  μεν, χωρίς να την ακούσει δε. Το πλήθος των καπέλων που πετούσαν, τα μαντήλια που πάλλονταν με νεύρο, τα χέρια που υψώθηκαν πιθανόν να μετρίασε τον πόνο της σιωπής του.  Αυτά διακόσια χρόνια νωρίτερα στη Βιέννη.

Πριν 52 χρόνια, το 1972, πάλι οι γραφές μας λένε ότι, η Ωδή στη Χαρά (Οde an die Freude) έγινε ο ύμνος του Συμβουλίου της Ευρώπης, και το 1985 αναγνωρίστηκε από τους ηγέτες της Ε.Ε. ως ο ύμνος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την παγκόσμια γλώσσα της μουσικής, να εκφράζει τα ευρωπαϊκά ιδανικά της ελευθερίας, της ειρήνης και της αλληλεγγύης. Δεν συμβολίζει μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και την Ευρώπη γενικότερα. Ο ύμνος της Ε.Ε. προορίζεται για να εξάρει τις κοινές αξίες των κρατών μελών και ανακρούεται κατά τις επίσημες τελετές στις οποίες συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι δε στίχοι του «Ωδή στη Χαρά», εκφράζουν την ιδεαλιστική άποψη του Σίλερ για συναδέλφωση όλων των λαών, την οποία συμμεριζόταν ο Μπετόβεν.

Το αγνοούσα, βεβαίως, και ήρθε στη γνώση μου από την χθεσινή ακρόαση της εκπομπής «Σήμερα» του Πάρι Μέξη στο Τρίτο. Άνετος στο μικρόφωνο, εύστροφος και πειραχτήρι όσο χρειάζεται, ο ραδιοφωνικός παραγωγός αναφέρθηκε σε ένα ιδιαίτερο γεγονός.

Το 1972 στη σκάλα του Μιλάνου ο Maurizio Pollini πιανίστας κορυφαίου επιπέδου και μαέστρος, πριν ξεκινήσει την συναυλία του, έβγαλε ένα σημείωμα και ξεκίνησε να διαβάζει μια δήλωση διαμαρτυρίας για τους βομβαρδισμούς των Αμερικανών στο Βόρειο Βιετνάμ.

Παραμένοντας πιστός, θεωρώντας την κάτι ως ομφάλιο λώρο με τον παρελθόν, σπανίως χάνω την ραδιοφωνική εκπομπή «4 με 5» του πρώτου προγράμματος της ελληνικής ραδιοφωνίας. Εκεί, ο αειθαλής Γιάννης Πετρίδης ξεναγεί τους ακροατές του τόσο στην σύγχρονη αλλοδαπή μουσική σκηνή, όσο και σε αφιερωματικές εκπομπές για το παρελθόν.  Δεν απαιτείται ιδιαίτερη γνώση για να γίνει αντιληπτό πως, ο παραγωγός παρά το γεγονός ότι γνωρίζει πολύ καλά το αντικείμενο κοπιάζει καθημερινώς για τις εκπομπές του και δεν προσπαθεί να κρύψει τις απόψεις του για την παρακμιακή τροχιά της μουσικής σκηνής που κοινωνεί.

Έτσι προχθές, λίγο μετά τις 4 το απόγευμα της Παρασκευής, κάτω από ελαφρά νέφωση, ζεστό και υγρό εξοχικό απόγευμα Νοέμβρη, με άπνοια, ξεπήδησε από το τρανζιστοράκι το now and then και ταίριαξε άμεσα στην περιρρέουσα φθινοπωρινή ατμόσφαιρα, προσθέτοντας σοβαρές δόσεις νοσταλγικής χαρμολύπης.

Εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ’70, μετά το όπως - όπως τέλος της μεγίστης ταλαιπωρίας  των γυμνασιακών σπουδών, προετοιμαζόμενος δια την εξίσου μεγίστης ταλαιπωρίας του «ακαδημαϊκού»,  οι δύσμοιροι γονείς μου στην προσπάθειά τους να με προετοιμάσουν καλύτερα για τη περιπέτεια της ζωής, μου έφεραν δασκάλα Αγγλικής, για ιδιαίτερα μαθήματα.

Κάπως έτσι τα πρωινά έκανα ότι δούλευα στο μαγαζί, τα μεσημέρια λέγαμε τις αγγλικούρες μας με την δεσποινίς Jane, το απόγευμα έκανα ότι μελετούσα και το βράδυ έσερνα τα βήματά μου στα περί τα Εξάρχεια φροντιστήρια κάνοντας ότι πρόσεχα.

Βίωνα μια συνταγή σίγουρης αποτυχίας, μάλλον το καταλάβαινα αλλά στα 18 πρέπει να είσαι ή πολύ καλός ή πολύ χαζός για να ξέρεις τι θέλεις. Σίγουρα δεν ήμουν πολύ καλός. Κάμαμε λοιπόν μάθημα με την δεσποινίς Jane, αλλά κοίταγα το ρολόι του τοίχου, το δρόμο, φευγαλέα ίσως το μπούστο της, το διάδρομο και αφηρημένος πετούσα ποιος ξέρει που. Ήταν φανερό ότι ήμουν απών. Το ψυλλιάστηκε η δεσποινίς Jane και την επόμενη φορά άφησε τα βοκαμπούλαρι, τα γκράμαρ  και τα παρόμοια και κατέφθασε αρματωμένη.

Παρένθεση, εδώ, για κάτι που δεν ένιωσε ποτέ η Frau τάδε, ούτε το όνομα της δεν θυμάμαι, που μου δίδασκε Γερμανικά και το είχε χάσει το ματσάκι από τα αποδυτήρια. Αλλά ήταν αδύνατο να ταιριάξουμε. Εκείνη ήξερε όλα τα κομμάτια του Τζίμη Μακούλη και η ταπεινότητά μου κυμαινόταν ανάμεσα σε Ten Years After και Crosby Stills Nash & Young. Τι είδους συνεννόηση να βρίσκαμε; Στο πυρ το εξώτερο τα Deutsch für Ausländer, τα starke verben και ο Τζίμης Μακούλης.

Ήρθε λοιπόν η δεσποινίς Jane και κάνει έτσι και βγάζει από το ταγάρι της το Rolling Stone. Έκτοτε παίζαμε το μονόπρακτο το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Ίσως να μην έμαθα καλά Αγγλικά, αλλά τουλάχιστον περνούσα καλά εκείνες τις ώρες. Κι εκείνη καλύτερα, θαρρώ.

Τα θυμήθηκα όλα αυτά, καθώς άκουγα την επικείμενη έκδοση του Rolling Stone Greece. Τo είπε και ο Πετρίδης στις 4 με 5 μοιραία ψήθηκα, που λένε και οι νεολαίοι. Χωρίς κομπασμό και δίχως υπερβολή έχω φυλάξει και αρχειοθετήσει εκατοντάδες περιοδικών. Tον 20ό αιώνα κατέθεσα μικρές περιουσίες στον περιοδικό Τύπο, συνήθεια από την οποία προοδευτικά απομακρύνθηκα, στον 21ο. Ήρθε και το διαδίκτυο και τα περιοδικά γονάτισαν. Το καταθέτω με πίκρα διότι άθελά μου συνέβαλα σε αυτό. Σε κάποιο βαθμό όμως ευθύνονται και τα περιοδικά. Ελάχιστα κινούνται αυτόνομα στα περίπτερα και ίσως ακόμα λιγότερα κρατούν κάποιο επίπεδο.

Από τότε που ο κινηματογράφος ήταν βωβός, υπήρχαν στις αίθουσες προβολής, ορχήστρες που συνόδευαν με νότες τις εικόνες. Από τη στιγμή που η τεχνολογία έδωσε ήχο στο πανί, η μουσική έγινε πρωταγωνιστής και στην 7η Τέχνη. Κι έτσι μαζί με τις εμπνεύσεις των σκηνοθετών, των ηθοποιών, όλων των συντελεστών, υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις όπου η μουσική κυριολεκτικά απογείωσε συγκεκριμένες σκηνές του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Ταίριαξε τόσο πολύ, σαν ο καλύτερος ράφτης να έφτιαξε ένα ρούχο ακριβώς και μόνο για σένα ώστε να το φορέσεις με τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο για τον πιο κατάλληλο σκοπό. Ακολουθεί ένα πολύ μικρό δείγμα, μια δεκάδα από τραγούδια που σε αντίστοιχες ταινίες, έστω και για λεπτά έδωσαν μια τεράστια δυναμική στις σκηνές που ακούστηκαν. Η σειρά που παρατίθενται ακολουθεί την χρονική εμφάνιση των τραγουδιών.