«The post» & άλλα – (Παρασκευή 11 Ιουλίου 2025) PDF Print E-mail

Είχε διαφύγει, τότε, της προσοχής, οπότε η θέαση από συνδρομητική πλατφόρμα ήταν μονόδρομος. Ο λόγος για την αποκαλυπτική ταινία του S. Spielberg, The Post.  Αποτελεί την αφήγηση των γεγονότων που έφερε στο φως πρώτα η εφημερίδα «The Νew York Times» και ακολούθως σε μεγαλύτερη κλίμακα η «The Washington Post».  Βρισκόμαστε στο 1971, το αντιπολεμικό κλίμα στις Η.Π.Α. ενισχύεται και ξαφνικά εμφανίζονται τα Pentagon Papers. Μια απόρρητη μελέτη αποτελούμενη από 48 τόμους, όπου μέσα από αναλύσεις οι οποίες καλύπτουν την χρονική περίοδο από το 1940 έως το 1968, αποδεικνύεται ότι οι Η.Π.Α. δεν θα μπορέσουν να επικρατήσουν στον πόλεμο της Ινδοκίνας. Το πόρισμα γνώριζε η προεδρία, τα υπουργεία Αμύνης, Εξωτερικών, μολοντούτο αφενός η ηγεσία κόμιζε δημόσια μια συνεχή αισιοδοξία για την εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων, αφετέρου ικανοποιούνταν οι απαιτήσεις των στρατιωτικών για περισσότερα στρατεύματα και υλικό στο πεδίο.


Ένας από τους αναλυτές, συγγραφείς των 48 τόμων,  ο Daniel Ellsberg, βρήκε το θάρρος και το κουράγιο να κοπιάρει επί μήνες όλο το υλικό και παίζοντας ένα άκρως επικίνδυνο παιχνίδι αποφάσισε να βρει τρόπο να εκθέσει το περιεχόμενό τους στο ευρύτερο κοινό αποκτώντας επαφή με τον Τύπο. Εν αρχή με τον συντάκτη των N.Y.T., Neil Sheehan και ακολούθως με τον ρεπόρτερ της W.P. Ben Bagdikian με μια επιτηδευμένη προσεκτική διαδικασία. Ακολούθησε νομική δίωξη της κυβέρνησης, καθότι τα έγγραφα είχαν χαρακτηριστεί απόρρητα και η δημοσίευσή τους θα ήταν επιβλαβής για την χώρα.

Εν ολίγοις όμως, τα Έγγραφα του Πενταγώνου αποκάλυψαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επεκτείνει τον πόλεμό τους με τον βομβαρδισμό της Καμπότζης και του Λάος, παράκτιες επιδρομές στο Βόρειο Βιετνάμ και επιθέσεις με το Σώμα Πεζοναυτών, καμία από τις οποίες δεν είχε αναφερθεί από τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης. Οι πιο καταστροφικές αποκαλύψεις στα έγγραφα αποκάλυψαν ότι τέσσερις κυβερνήσεις (Truman, Eisenhower, Kennedy, and Johnson) είχαν παραπλανήσει το κοινό σχετικά με τις προθέσεις τους. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση Eisenhower εργάστηκε ενεργά κατά των Συμφωνιών της Γενεύης. Η κυβέρνηση Kennedy γνώριζε τα σχέδια ανατροπής του ηγέτη του Νότιου Βιετνάμ Νγκο Ντιν Ντιέμ πριν από τον θάνατό του στο πραξικόπημα του Νοεμβρίου 1963. Ο Johnson είχε αποφασίσει να επεκτείνει τον πόλεμο, ενώ είχε υποσχεθεί δημοσίως ότι «δεν επιδιώκουμε ευρύτερο πόλεμο» κατά τη διάρκεια της προεδρικής του εκστρατείας του 1964 και η κυβέρνηση Nixon προχώρησε πάνω στα ίδια μονοπάτια.

Η ταινία, περιγράφοντας όλα αυτά επεκτείνεται σε ένα ευαίσθητο θέμα, στις σχέσεις που αναπτύσσουν οι εκδότες και το ανώτατο επιτελείο του Τύπου, με τις αντίστοιχες κορφές της πολιτικής εξουσίας. Η εκδότρια της W.P. π.χ. η K. Graham είχε περάσει μέρες φιλοξενούμενη με τα παιδιά της στο ράντσο του Johnson και ήταν στενά συνδεδεμένη φιλικά και κοινωνικά με τον κύριο υπεύθυνο της παραπληροφόρησης R. McNamara υπουργό Άμυνας επί σειρά ετών, ενώ ο διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας Ben Bradlee ήταν προσωπικός φίλος με τον J.F.K. και με τις συζύγους τους περνούσαν συχνά πολύ χρόνο μαζί. Ήταν η elite του τόπου.

Και κάπως έτσι έρχεται η στιγμή όπου, η εκδότρια κάτω από ασφυκτική πίεση, εν μέσω της επικείμενης εισαγωγής της εταιρείας της στο αμερικανικό χρηματιστήριο, με την απειλή της δίωξης και της φυλάκισης πρέπει να αποφασίσει αν θα δημοσιεύσει εκτελώντας την αποστολή του Τύπου ή αν θα σιγήσει προφυλάσσοντας εαυτόν, εταιρεία και εργαζόμενους.

Βεβαίως η θέση του D. Ellsberg ήταν έτι περαιτέρω βεβαρημένη, καθώς ήξερε ότι θα συρθεί στα δικαστήρια. Στις συζητήσεις του με τον Ben Bagdikian έκανε λόγο για ένα υπόμνημα του Υπουργείου Άμυνας από την κυβέρνηση Johnson που απαριθμούσε τους λόγους της αμερικανικής επιμονής: «10%, για να επιτραπεί στον λαό, του Νότιου Βιετνάμ, να απολαύσει έναν καλύτερο, πιο ελεύθερο τρόπο ζωής, 20%, για να κρατήσουν οι Η.Π.Α., την ευρύτερη περιοχή μακριά από τα κινεζικά χέρια, 70%, για να αποφευχθεί μια ταπεινωτική ήττα των ΗΠΑ και να μην τρωθεί τη φήμη τους  ως εγγυήτρια δύναμη».

Σε δηλώσεις του αργότερα, σημείωσε ότι εκείνες οι ενέργειες «αποδεικνύουν αντισυνταγματική συμπεριφορά διαδοχικών προέδρων, την παραβίαση του όρκου τους και την παραβίαση του όρκου κάθε υφισταμένου τους». Πρόσθεσε δε, ότι διέρρευσε τα Έγγραφα για να τερματίσει αυτό που αντιλαμβανόταν ως «έναν άδικο πόλεμο».

Ένα ακόμα αιχμηρό σημείο της αντιπαράθεσης υπήρξε εκείνη την εποχή το δίδυμο εξουσίας Nixon - Kissinger που δεν φημιζόταν για τις δημοκρατικές πεποιθήσεις του, έτσι για να τεθεί πολύ διακριτικά.  Λίγο αργότερα ένας άλλος δημοσιογράφος, ο Hunter S. Thompson, πιο γνωστός από το «Τhe Rum diary», θα έγραφε για τον 37o πρόεδρο των Η.Π.Α. «Είναι ο ίδιος ο Nixon που αντιπροσωπεύει εκείνη τη σκοτεινή, διεφθαρμένη και αθεράπευτα βίαιη πλευρά του αμερικανικού χαρακτήρα που σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο έχει μάθει να φοβάται και να περιφρονεί». Αλλά σε κάθε περίπτωση, οι μελλοντικές θητείες του G. W. Bush και του D. Trump, θα έκαναν τον Nixon να ξεχωρίζει από τις σελίδες της ιστορίας ως ένας λογικός, ένθερμος φιλελεύθερος.

Σε ότι αφορά την ταινία, ας σημειωθεί το εξαίρετο δίδυμο των πρωταγωνιστών Μ. Streep για την K. Graham, Τ. Hanks για τον Β. Bradlee, οι ευφυείς, δυνατοί διάλογοι, τα κοστούμια, όλη η ατμόσφαιρα σε μια παραγωγή που απουσιάζουν ολότελα ερωτισμός, και βία πράγμα πολύ σπάνιο, αν εξαιρεθούν οι πρώτες σκηνές που μας δείχνουν το πέρασμα του D. Ellsberg από την πρώτη γραμμή του πυρός στο Βιέτ - Ναμ με την συνοδεία μάλιστα του περίφημου «Green River» των Creedence Clearwater Revival.

Ταυτόχρονα σε άλλη πλατφόρμα, προβάλλεται σε σκηνοθετική επιμέλεια του Brian Knappenberger η μίνι σειρά πέντε επεισοδίων «Turning Point: The Vietnam War» ή «Σημείο καμπής».


Απολύτως διδακτική, επαληθεύει τα παραπάνω και πολλά άλλα, φιλοξενώντας συνεντεύξεις δημοσιογράφων όπως οι Peter Arnett, Dan Rather, Peter Osnos, βετεράνων όπως οι C. J.Ellis, Scott Camil, τραγουδοποιών όπως ο Graham Nash, αλλά και Βιετναμέζων στρατιωτικών και πολιτών που επέζησαν των αιματηρών γεγονότων.