O πρόσφατος θάνατος του Ράτκο Μλάντιτς έφερε στην επιφάνεια ένα πάντα επίκαιρο θέμα. Πως μπορεί να υπάρχουν τόσο αντιθετικές απόψεις πάνω στο ίδιο γεγονός.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση πάντως, η πλειονότητα παρέμεινε πιστή στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου (της Χάγης) που τον καταδίκασε, για τη σφαγή χιλιάδων άοπλων Μουσουλμάνων στην Σρεμπρένιτσα, ενώ ολιγάριθμοι ήταν εκείνοι που τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία, πιστοί στην ακριβώς αντίθετη άποψη αποδίδοντάς του τιμές ήρωα. Και δεν ήταν μόνο Σέρβοι.

Το τι συμβαίνει στη Βαλκανική ήταν πάντα δυσνόητο σε όσους κατοικούν δυτικότερα εξ ού και ο χαρακτηρισμός «το μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης» που αποδίδεται στον W. Churchill, ή «η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης», που ετέθη στον Α΄Π.Π. Η δυσνόητη συνθήκη έγινε ακόμα πιο περίπλοκη με τα συμφέροντα και τις επεμβάσεις των ισχυρών κρατών, απέναντι στους λαούς της Βαλκανικής.

Η έκδοση τούτη, από το 2015, επιχειρεί μέσα από μια λεπτομερέστατη έκθεση γεγονότων, με εξονυχιστικές και προσεκτικές περιγραφές των συμβάντων να φωτίσει το παρελθόν. Είναι προφανές ότι η αντικειμενικότητα είναι το ζητούμενο, σε μια ιστορική καταγραφή που έχει μύρια εμπόδια προκειμένου να ερμηνευτεί και να γίνει κατανοητή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγχυσης που περιβάλει τα γεγονότα ήταν, και παραμένει, τηλεοπτική εκπομπή που προβλήθηκε σε μεγάλο κανάλι όπου θεωρούμενος ως σοβαρός και συγκροτημένος δημοσιογράφος - παρουσιαστής συνομίλησε με τραγουδιστή - ηθοποιό συνοδευόμενο από τον ποινικολόγο πενθερό του οι οποίοι είχαν επισκεφτεί την γείτονα χώρα, όπου συνάντησαν τον Μπλάντιτς και αντάλλαξαν απόψεις. Το περιεχόμενο ήταν αποθεωτικό για τον στρατηγό, η κουβέντα εξελίχθηκε σε ένα ευχάριστο, χαρούμενο επίπεδο με την τελευταία ερώτηση να αφορά το ζωόδιο του Σερβοβόσνιου στρατιωτικού.

Όλα αυτά συνέβησαν τον Δεκέμβριο του 1995, πέντε μήνες μετά την σφαγή στη Σρεμπρένιτσα, όταν το γεγονός είχε πάψει να είναι φήμη και είχε πιστοποιηθεί από τις αρχές του Αυγούστου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Κάπως έτσι κινήθηκε το σύνολο της (παρα)πληροφόρησης, χωρίς να λησμονηθεί πως το μεγαλύτερο βραβείο σε αυτόν τον τομέα, κατά πως αφηγείται ο συγγραφέας, το κέρδισαν τα δυτικά ΜΜΕ. Ευθύς αμέσως από τις συγκρούσεις στην Σλοβενία και Κροατία στράφηκαν κατά της Σερβίας, με τα Αμερικανικά μέσα να ηγούνται της προσπάθειας. Το παραθέτει αναλυτικά (σ. 200 - 205).

Εξίσου αναλυτικά, παραθέτει τον πίνακα με τα 161 κάθε εθνικότητας και θρησκεύματος άτομα, που προσήχθησαν στο Διεθνές Δικαστήριο για σοβαρές παραβιάσεις διεθνών ανθρωπιστικών νόμων που διαπράχτηκαν στην πρώην Γιουγκοσλαβία από το 1991. (σ. 193 - 199)

Στο πλαίσιο της ίδιας εξονυχιστικής έρευνας, στο κεφάλαιο "Εθνοκάθαρση" (σ.187 - 192), καταγράφονται οι εκατοντάδες τέτοιες περιπτώσεις, όπου αποκαλύπτεται και το βάθος της πολυπλοκότητας των συγκρούσεων. Σέρβοι κατηγορούνται για μαζικές εκτελέσεις αμάχων Κροατών, Σερβοβόσνιοι για εκτελέσεις Βόσνιων και Κροατοβόσνιων, Σέρβοι για εκτελέσεις Αλβανών Κοσοβάρων, Κροάτες για Σέρβους αμάχους, Κροάτες και Κροατοβόσνιοι για Σέρβους και Σερβοβόσνιους, Βόσνιοι μουσουλμάνοι για εκτελέσεις Σερβοβόσνιων και Κροατοβόσνιων, Μουσουλμάνοι εθελοντές Μουζαχεντίν που πολέμησαν στο πλευρό των Βόσνιων ομοθρήσκων τους οι οποίοι εκτέλεσαν Σερβοβόσνιους και Κροατοβόσνιους αιχμαλώτους πολέμου.

Κατατίθεται επίσης πως: "το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης αποδέχτηκε πως η σφαγή της Σρεμπρένιτσα και αυτή της Ζέπα συνιστούν γενοκτονία. Κατέληξε όμως στο συμπέρασμα, πως οι Σερβικές αρχές αν και απέτυχαν να λάβουν αποτρεπτικά μέτρα, δεν προχώρησαν σε εκτεταμένη γενοκτονία στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη βάσει σχεδίου, όπως τις κατηγορεί η βοσνιακή κυβέρνηση".

Η πολυεθνική σύνθεση της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας που είχε συγκροτηθεί επί Τίτο, έφερε βαθιά τραύματα από το παρελθόν που ξύπνησαν όταν οι συνθήκες ωρίμασαν. Η σφοδρή αντιπαλότητα δεν είχε λησμονηθεί. Ο επίλογος προσδίδει τις ευθύνες της σύγκρουσης, στο φανατικό εθνικισμό, στα αλλεπάλληλα σφάλματα του απομονωμένου Μιλόσεβιτσς, στην αδυναμία του Ο.Η.Ε. να προστατέψει τους χώρους ευθύνης του, στην πολιτική της ενοποιημένης Γερμανίας, την βιασύνη της Αγίας Έδρας να αναγνωρίσει την Κροατία και Σλοβενία πριν από την Ε.Ο.Κ. και ασφαλώς με την συμμετοχή των Η.Π.Α. που δια του ΝΑΤΟ θέλησαν να επιδείξουν την ηγεμονική στάση τους στον πλανήτη.

Τα παραπάνω και πολύ περισσότερα γίνονται γνωστά με λεπτομερείς περιγραφές, μέσα από τις 215 σελίδες της έκδοσης και γίνεται κατανοητό πως μια ενιαία Γιουγκοσλαβία που είχε τα κουράγια να αντιταχθεί στον Στάλιν, κάποια χρόνια αργότερα, μετά από ότι συνέβη τέλος της δεκαετίας του '90, έχει κατατμηθεί σε επτά κράτη, με τις διαφορές των εθνοτήτων να παραμένουν έντονες.

υ.γ. Ποινή κάθειρξης 25 ετών επιβλήθηκε στον πρώην πρόεδρο του Κοσσόβου Χασίμ Θάτσι, για εγκλήματα πολέμου που διέπραξε το αλβανόφωνο αντάρτικο του Απελευθερωτικού Στρατού του Κσσόβου (UCK), στα τέλη της δεκαετίας του '90. Παράλληλα, το ειδικό Διεθνές Δικαστήριο καταδίκασε τον επικεφαλής αντικατασκοπίας του UCK Κάντρι Βεσέλι σε 18 χρόνια κάθειρξης, τον Γιακούμπ Κρασνίκι πρώην εκπρόσωπο των ανταρτών σε 25 χρόνια και τον υπηρεσιακό υπεύθυνο, Ρετσέτι Σελίμι σε 13 χρόνια. Οι κατηγορίες αφορούσαν απαγωγή, παράνομη κράτηση, βασανισμό, ανθρωποκτονία και απάνθρωπη μεταχείριση. Η είδηση κατέλαβε θέση μονόστηλου, στα φύλλα της 17ης Σεπτεμβρίου. Την επόμενη μέρα επανήλθαν με πεντάστηλο και πλήρη κάλυψη των αντιδράσεων στην Πρίστινα.