…ήταν εκεί – (Τριτη 16 Ιουνίου 2026) PDF Print E-mail

Από το 1957 έως το 1979 ήταν εκεί. Στις εκκινήσεις, στους τερματισμούς, στις απονομές του. Στο φόντο. Υπογραμμίζοντας την βαρύτητα της ονομασίας. Όρθωνε το μαρμαρένιο ανάστημά της, σαν βαρυσήμαντη ιστορική δήλωση. Μετά το ’79 ο τερματισμός αναζήτησε μεγαλύτερους χώρους. Τοποθετήθηκε κατ' αρχάς στο Παναθηναϊκό στάδιο. Εκεί όπου είχε ξεκινήσει και το Δ΄ Δ.Ρ.Α. το ΄56, εκεί όπου τελέστηκε η εκκίνηση, ο τερματισμός του Βαλκανικού ράλυ το 1966 και αργότερα το Φθινοπωρινό.


Στην πορεία του χρόνου μετακινήθηκε και η εκκίνηση. Η πόλη μεγάλωνε αναζητούσε ανάσες, ο κόσμος μίκραινε ζητούσε πελάτες, ο αγώνας άλλαζε, προσαρμοζόταν στις νέες νόρμες έχανε τα αρώματά του, μοιραία έχανε προοδευτικά και την αυθεντική του ταυτότητα. Όταν έγινε business έχασε πολλά περισσότερα και όταν έγινε big business υπό την κρατική σκέπη, έχασε τα πάντα. Είναι πλέον, ένα προϊόν ersatz, αξίας εκατομμυρίων.

Ακολουθεί ένα μικρό αφιέρωμα για τις χρονιές που ξεκινούσε και τερμάτιζε στην σκιά του ιερού βράχου. Φράση νόστιμη και cliché μεν, ολίγον ανακριβής δε αφού η Διονυσίου Αρεοπαγίτου σκιάζεται από κάθε είδους ιστορία. Για την συνέχεια είκοσι τρεις εικόνες, συνοδευόμενες με τις λεζάντες τους, αφηγούνται στιγμές 22 ετών. Κυριολεκτικώς "Ακροπολικές" αφού το σημαντικότερο, ίσως, μνημείο του δυτικού πολιτισμού ήταν εκεί, παρόν και για τον αγώνα.

Αυτά ως αρχή λίγες μέρες πριν την τέλεση του φετινού αγώνα που κρατά το όνομα κάπως καταταχρηστικά, καθώς είναι ένα ράλυ Ακρόπολις, χωρίς Ακρόπολη μα αυτό δείχνει να είναι το λιγότερο. Για τα περισσότερα, επ' αυτού, λίγες μέρες αργότερα.

Μάιος του 1957. Με το νο 45 η ασπρολαστιχάδικη Borgward Isabella κατεβαίνει το περιμετρικό δρομάκι στην Δ. Αρεοπαγίτου για να εκκινήσει στο Ε΄ Δ.Ρ.Α. Πλήρωμα της οι Χ. Ασημακόπουλος Μ. Γκορμεζάνο. Πενήντα ώρες αργότερα, βρίσκονταν στο ίδιο σημείο τερματίζοντας στην 29η θέση. Στον ουρανό της η σχάρα με τα χρειώδη, όπως μια δεύτερη ρεζέρβα. Ο όρος ασπρολαστιχάς θα αποκτούσε αργότερα αρνητική χροιά, σημαίνοντας όχι σοβαρή συμμετοχή και οπωσδήποτε μακριά από την καρώ σημαία, που τότε θεωρείτο και ήταν διάκριση

 

Μάιος του 1958, απονομή. Κλίνουσα ελαφρώς ο γόνυ και την κεφαλή, η Αnnie Soisbault δέχεται την χειραψία και το έπαθλο από τον ύπατο άρχοντα του τόπου. Δεξιότερα, ως συνήθως, η άνασσα και ο διάδοχος. Πίσω τους διακρίνεται και ο Πάρις Σαργολόγος σημαίνουσα προσωπικότητα της Λέσχης. Η Γαλλίδα οδηγός είχε μια έντονη παρουσία στην Ελλάδα, τόσο με τις επιδόσεις της όσο και με το στυλ της, αποσπώντας συχνά θαυμαστικά βλέμματα και σχόλια.

 


Με το νο 8, η 356 Carrera , έτοιμη  για την εκκίνηση του Ζ΄ Δ.Ρ.Α. την άνοιξη του '59. Μπροστά της ποζάρουν ο ο Νίκος Παπαμιχαήλ αριστερά, και ο Dr. Helmut Busch. Το πλήρωμα, γνωρίστηκε μέσω των von Hanstein, von Trips από τις διεθνείς αναβάσεις Πάρνηθας των προηγουμένων ετών. Δεν θα καταφέρουν να τερματίσουν, καθώς  εγκατέλειψαν από έξοδο, στο κομμάτι Φλώρινα  Αμύνταιο, όταν ο Busch που εκείνη την στιγμή οδηγούσε, έχασε τον έλεγχο πάνω στο βρεγμένο δρόμο. Ενδεικτικές της διεθνούς συμμετοχής οι σημαίες των δύο χωρών στο φτερό της 356.



Κάτι σαν οι Γερμανοί ξανάρχονται. Το ψηλότερο και το χαμηλότερο σκαλί του άτυπου podium του Η’ Δ.Ρ.Α. την άνοιξη του 1960 φωτογραφημένοι κάτω από τα προπύλαια και πάνω στο λιθόστρωτο του Δημήτρη Πικιώνη. Από αριστερά, νικητής Walter Schock με την 220 SE, και οι τρίτοι Walter και Wοlfgang Lewy με το χιλιάρι Auto Union, που την προηγούμενη χρονιά είχαν νικήσει στο Ζ΄ Δ.Ρ.Α., στο οποίο η ομάδα με τα δίχρονα Auto Union είχε εντυπωσιάσει.

 

 


Άνοιξη 1961 και Parc fermet για τα 45 αυτοκίνητα που τερμάτισαν το Θ΄ Δ.Ρ.Α.  Διακρίνονται στην πρώτη σειρά από αριστερά, το DKW νο 112  του ζεύγους Petit, η Alfa Zagato νο 21 των Θεοδωρακόπουλου – Μίχου που ναι μεν τερμάτισε αλλά εκτός χρόνου λόγω καθυστέρησης για επισκευές στο σύστημα πέδησης, το Prinz νο 132 των R. Bateau, - G. Berger, και τα 700 νο 130 S. ZasadaK. Osinsky, νο 128 Κ. Βlock Herbert. Αδιαμόρφωτος ο χώρος μπροστά από την Ροβέρτου Γκάλι. Ο περίφημος "Διόνυσος", θα ανεγειρόταν τρία χρόνια αργότερα.

 

 

 

Μάιος 1962, Ι΄ Δ.Ρ.Α. Ο αγώνας κλείνει την πρώτη δεκαετία του. Αργά το απόγευμα η τρίλιτρη δεξιοτίμονη Austin Healy της Pat Moss έτοιμη να πάρει εκκίνηση. Το κόκκινο βρετανικό κουπέ με το αμιγώς γυναικείο πλήρωμα τερμάτισε στην ένατη θέση, εκείνη τη χρονιά, όχι από τις καλύτερες επιδόσεις της Βρετανίδας οδηγού που είχε πολλά από τα χαρίσματα του αδελφού της Stirling.

 

 

 


Η Σουηδή Ewy Rosqvist και η Γερμανίδα Heikke Krause δέχονται με ευθυμία τις φιλοφρονήσεις των άλλων πληρωμάτων της ομάδας των Merc. Άνοιξη του 1963, ΙΑ΄Δ.Ρ.Α.  και το γυναικείο πλήρωμα θα κατακτήσει την δωδέκατη θέση. Το Γερμανικό εργοστάσιο μετρούσε μέχρι τότε τρείς νίκες στο Δ.Ρ.Α. και εκείνη της χρονιά θα τις έκανε τέσσερις δια χειρός Ε. Bohringer. Την προηγούμενη χρονιά η Rosqvist είχε πετύχει την σπουδαιότερη διάκριση ανάμεσα στις πολλές που είχε, κερδίζοντας στο Gran Premio de Turismo Standard στην Αργεντινή. Ένα δε, χρόνο αργότερα από τούτη την εικόνα, θα νυμφευόταν το βαρόνο Αlexander von Korff επικεφαλής της αγωνιστικής ομάδας των Merc.

 

 

To 1964, oι Σουηδικές συμμετοχές ήρθαν καλά προετοιμασμένες, με γηγενή πληρώματα και με δικό τους υλικό. Στην εικόνα τα πληρώματα που πέρασαν την γραμμή τερματισμού στο ΙΒ’ Δ.Ρ.Α., με φόντο τα προπύλαια. Αριστερά οι 16οι J.E. Virgin - J. Hallenborg με 122, στο κέντρο οι νικητές G. Thermenius - T. Trana με τα έπαθλα του αγώνα στο καπώ της 544,  και δεξιά το αμιγώς γυναικείο με τις J. Edenring - Sylvia Osterberg που τερμάτισαν στην δωδέκατη θέση επίσης με 544.

 

 

 

 

 

 

Μάιος 1965. Ο διάδοχος είναι πλέον άναξ, ενδεδυμένος στα λευκά με πηλήκιο και κλάρες για τις ανάγκες της απονομής. Δίπλα του ο αλυτάρχης του αγώνα και ένας εκ των εκδοτών της εφημερίδας "Εθνος" Κωνσταντίνος Νικολόπουλος. Για δεύτερη συνεχή χρονιά οι Σουηδοί κατακτούν την νίκη. Ιδού οι νικητές του ΙΓ΄ με 122 σε τούτη την διοργάνωση, Karl Magnus Skogh - "Tandkare".

 

 

 

Φαινόμενο ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ΄60 ο Φινλανδός Timo Makinen. Ο ελληνικός Τύπος τον περιέγραφε, τότε, ως "καμικάζε".  Στην εικόνα με το δεξιοτίμονο Cooper S στην εκκίνηση του ΙΔ΄ τον Μάιο του 1966. Δεξιά του, ασκεπής και ατρόμητος ο συνοδηγός του Paul Easter. Κατά το ποδοσφαιρολαϊκώς λεγόμενον έκαναν παπάδες σε εκείνον τον αγώνα, αλλά οι ποινές στις απλές διαδρομές στην προσπάθεια να επισκευάσουν το πληγωμένο δημιούργημα του sir Άλεκ Ισιγώνης, τους στοίχισαν τόσο, όσο να τους ρίξουν στην δέκατη θέση. Μικρή σημασία, μπροστά στο αποτύπωμα που άφησαν.

 

 

 

Ανάμεσα στο πογκρόμ του Σεπτεμβρίου του '55 στην Πόλη και την εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο του '74, οι σχέσεις με την γείτονα είχαν κάποιες οξύτητες με κορύφωση τα γεγονότα της Τηλλυρίας, το σχέδιο Ατσεσον κλπ. Ωστόσο, ο Αli Sipahi ήταν ευπρόσδεκτος στην Ελλάδα και κάπου εδώ θα χωρούσε το άλλο cliche: " ο αθλητισμός ενώνει" και τα τοιαύτα. Νάτος λοιπόν να ποζάρει στην εκκίνηση του ΙΕ΄ τον Μάιο του 1967, στο πρώτο δικτατορικό Δ.Ρ.Α. Στα δεξιά του ο συνοδηγός του, το επώνυμο του οποίου χρόνια αργότερα θα μας προβλημάτιζε έως πολύ. Zorlu Erdogan. Συνεπωνυμία, ασφαλώς.

 

Ιδιαίτερα δημοφιλή εκείνη την περίοδο τα Cooper S, αν και αρκετά ασύμβατα με τις σκληρές συνθήκες του ΔΡΑ. Εδώ, στην εκκίνηση του ΙΣΤ΄ την άνοιξη του ΄68, οι Βρετανοί David Friswell - Mike Merric που δεν κατάφεραν να τερματίσουν. Σαράντα χρόνια αργότερα ένας συμπατριώτης τους απέσπασε τον πρώτο του παγκόσμιο τίτλο. Ακολούθησαν άλλοι 6 και 106 μέχρι στιγμής νίκες σε Grand Prix, Με το νο 44 και αυτός.

 

 

Porsche System Engeenirg ήταν η συμμετοχή με οδηγό τον G. Larrousse, δεξί κάθισμα τον J. P. Perramond και το νο 4 στην πορτοκαλί 911. Στην ίδια ομάδα ο Paoli Toivonen και ο Β. Waldegaard. Οι εικονιζόμενοι και ο Σουηδός εγκατέλειψαν, αλλά ο Φινλανδός θα επικρατούσε στο ΙΖ΄Δ.Ρ.Α. την άνοιξη του ΄69. Ας σημειωθεί ότι ο G. Larrousse ήταν πραγματικός allrounder με επιτυχίες στις 24 ώρες του LeMan, στο Sebring, στο Targa Florio, στο Ring κ.α.


Ενδεδυμένος με την στολή εργασίας των διοργανωτών, με μπλέιζερ και φουλάρι, ο αλυτάρχης του ΙΗ΄ Δ.Ρ.Α. Λεωνίδας Αναγνώστου, χαιρετά δια χειραψίας το στέλεχος της Λέσχης Κόκα Μαυρομμάτη. Στην σκηνή παρακολουθεί χαμογελαστός ο έτερος ελπικός, Κωνσταντίνος Βούλτσος, ναύαρχος εν αποστρατεία. Μάιος του 1970, στην Διονυσίου Αρεοπαγίτου για την εκκίνηση του αγώνα.

 

 


Με τον άσο στις πόρτες, πάνω στην ράμπα της εκκίνησης η HF των Simo Lampinen John Davenport ανοίγει το 19ο Δ.Ρ.Α. τον Μάιο του 1971. LANCIA - ITALIA με λευκά γράμματα πάνω στο μαύρο ματ καπώ του ιταλικού κουπέ και μετά από 3.500 χλμ. θα τερμάτιζε στην τρίτη θέση. Στο τραπεζάκι της γραμματείας διακρίνεται η Πέγκυ Τρικάκου, ψυχή του Δ.Ρ.Α. επί έτη, αργότερα και αλυτάρχης.

 

 

Θα μπορούσε εκείνη την χρονιά το 1972, στο 20ό Δ.Ρ.Α. να είχε κερδίσει, αλλά ένα κλατάρισμα της δύο δύο που χειριζόταν στην Αρναία του το στέρησε. Ο λόγος για τον Achim Warmbold που διακρίνεται στην απονομή να εξετάζει τα βαρύτιμα έπαθλα, μπροστά από την φιλαρμονική ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, ας υποθέσουμε.

 

 


Χωρίς να έχει την ωμή ταχύτητα ή το πληθωρικό ταλέντο των άλλων κορυφαίων ανταγωνιστών του εκείνη την εποχή, όρα Γ. Μοσχούς και «Ιαβέρης», ο Τάσος «Σιρόκο» Λιβιεράτος πέτυχε σημαντικές διακρίσεις και στο Δ.Ρ.Α. μα πάνω από όλα κόσμησε το ελληνικό σπορ με την ευρύτερη, αποτελεσματική  του προσέγγιση, τον άψογο χαρακτήρα και συμπεριφορά του, αλλά και την τόλμη του όπου και όσο χρειάστηκε. Εδώ στην εκκίνηση του 21ου το 1973.

 

 


Το 1974 ο αγώνας δεν διοργανώθηκε, θύμα της πρώτης ενεργειακής κρίσης που χτύπησε τον πλανήτη. Έτσι το 22o έλαβε χώρα τον Μάιο του 1975. Τότε που, ένας ψηλός, αδύνατος Γερμανός σημείωσε την πρώτη του νίκη σε επίπεδο παγκοσμίου πρωταθλήματος. Ήταν κάτι σαν πρόλογος σε μια λαμπρή πορεία που πέρασε με επιτυχία και απόλυτο έλεγχο και από τις άγριες εποχές του grou B. Στην εικόνα ο Walter Rohrl στον τερματισμό, δίπλα στην ουρά της νικήτριας Ascona, με παντελόνι καμπάνα και κοντομάνικο. Οι άφλεκτες φόρμες θα επιβάλλονταν αργότερα.


 

 

Δεν ήταν η πρώτη φορά το 1976, που το αιχμηρό, πρωτοποριακό, εξωτικό και λίαν ελκυστικό σχήμα της Stratos ποζάρισε πάνω στην ράμπα του Δ.Ρ.Α. Είχε προηγηθεί η πρώτη επίσκεψη την προηγούμενη χρονιά, αλλά όπως και το 22ο έτσι και στο 23ο καμιά δεν ξαναγύρισε στο ίδιο σημείο. έξι συμμετοχές, έξι εγκαταλείψεις. Ούτε είναι τυχαίο ότι η πρώτη Stratos που τερμάτισε το Δ.Ρ.Α. και μάλιστα μετά από σοβαρό τουμπάρισμα στον νυκτερινό Μακεδονικό κομμάτι, ήταν η "ελληνική" του "Σιρόκο"  δυο χρόνια αργότερα.

Στο σημείο αυτό ας εξάρουμε την φαντασία αλλά και την άψογη απόδοση συντάκτου τινός που σε περιοδικό ποικίλης ύλης συνέθεσε προ ετών ένα γοητευτικό παραμύθι, σύμφωνα με το οποίο: Όταν σχεδίαζε ο Μπερτόνε το εξαίσιο αυτό όχημα, είχε έρθει καλεσμένος από την εδώ αντιπροσωπεία της Lancia και στο πλαίσιο του "που να τον πάμε τον άνθρωπο;", περνώντας από την Φιλελλήνων προς την παραλία, για καμιά συναγρίδα στου Ψαρόπουλου κλπ., διέκρινε ο Ιταλός σχεδιαστής το κατάστημα που εργαζόταν τότε ο Στράτος Διονυσίου. Οι παλαιότεροι ίσως να θυμούνται ότι ήταν γραμμένο απέξω στην μαρκίζα με γαλάζιο νέον το όνομα Στράτος με λατινικά στοιχεία και το αρχικό S ήταν το κλειδί του Σολ. Το είδε ο Μπερτόνε, κόλλησε και αυτό ήταν, εγεννήθη η Stratos. Υπέροχο;

 

Πόσο πιο γλυκιά μπορεί να είναι μια εικόνα από τερματισμό του Δ.Ρ.Α.; Από το 1977 και το 24ο. Το παραδοσιακό, το οριζινάλ ξανθό γένος. Η Σουηδική παροικία παρούσα με Bjorn Waldegaard και Hans Thorszelius, μετά τέκνων. Νίκη εμφατική μετά από 10 έτη προσπαθειών για τον οδηγό. Η εικόνα από το αρχείο των Φ.Φ./Γ.Κ. αφιερώνεται στους ανέστιους που υφαρπάζουν στοιχεία από το διαδίκτυο τα οικειοποιούνται και ουδέποτε αναφέρουν την πηγή. Εξάλλου, στη φύση βρίθουν οι ξενιστές βρίθουν και τα παράσιτα.

 

 


Λιθουανός ο Stasys Brundza, αλλά το 1978 στο ασημένιο Ιωβηλαίο του Δ.Ρ.Α. υπό τη σκέπη της κραταιάς ακόμα C.C.C.P. Αρκετοί εκπρόσωποι του και "σιδηρούν παραπετάσματος" αποκαλούμενου μας ήρθαν οργανωμένοι, ταχείς, αλλά με υλικό που εκ των πραγμάτων δεν ήταν δυνατόν να πρωταγωνιστήσουν. Επικράτησαν όμως στις κλάσεις τους και είχαν αξιοπρεπέστατη παρουσία. Το 1976 ο Λιθουανός τερμάτισε έκτος και το 1978, δέκατος.

 

 

Ιδού άλλο ένα δείγμα τολμηρής προσπάθειας από την Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, την Ανατολική επί το συντμότερο. Τα περίφημα Trabant, δίχρονα, ελαφριά, μια ουσιαστική πολιτισμική σφραγίδα της διχοτομημένης Γερμανίας. Διακρίνεται  ελαφρά το υπόλευκο καυσαέριο, πάνω στην ράμπα σήμα κατατεθέν των δίχρονων κινητήρων. Από το 26ο Δ.Ρ.Α., το τελευταίο της δεκαετίας του '70.

 

 

Απονομή από τον ίδιο αγώνα. Από αριστερά, ο Αλέξανδρος Δαρδούφας, ο Τάκης Λαμπρίας, ο Γιώργος Μοσχούς, ο Αλέξης Κωνσταντακάτος, ο Μιχάλης Κριάδης πιστός σε παρελθόντες ενδυματολογικούς κώδικες και ο Τάσος  "Ιαβέρης" Μαρκουίζος. Στις μέρες μας, 47 χρόνια μετά από τούτη την εικόνα μόνον ο Αλέξης και ο Τάσος είναι ακόμα εδώ.