Η δεύτερη ενότητα του πολυγραφότατου Βρετανού ιστορικού για "Τα χρόνια του Χίτλερ", αποτελείται από δυο τόμους και αναφέρεται στο Ολοκαύτωμα. Ο δεύτερος τόμος καλύπτει την χρονική περίοδο από το 1939 ως το τέλος του πολέμου. Τότε που η ναζιστική δραστηριότητα για τις φυλετικές εκκαθαρίσεις, τις ανεξέλεγκτες δολοφονίες, τις σφαγές, αφενός έλαβαν τις μεγαλύτερες διαστάσεις τους, αφετέρου δεν περιορίστηκαν στα εδάφη του Γ΄Ράιχ, αλλά επεκτάθηκαν οπουδήποτε πάτησε γερμανική μπότα.

Η σπουδαιότητα του πονήματος, έγκειται στην βαθιά μελέτη αρχείων, που εγγυάται μια αντίστοιχα σοβαρή προσέγγιση αλλά και στον τρόπο γραφής και έκφρασης που χωρίς να επιθυμεί να θέλξει τον αναγνώστη με συναισθηματικό τρόπο, παραθέτει τα στοιχεία στεγνά, αλλά τόσο ισχυρά δομημένα που μοιραία δημιουργούν συναισθήματα.

Στο σύνολό του αποτελεί μια καίρια, ισχυρή, αδιαμφισβήτητη θέση και απάντηση σε εκείνους που αμφιβάλουν στην ύπαρξη σχεδίαση, εκτέλεση του Ολοκαυτώματος, ή έστω τις διαστάσεις του και τούτη η τοποθέτηση δεν έχει να κάνει μόνο με το Εβραϊκό στοιχείο, αλλά και με όσους η ηγεσία της Γερμανίας θεωρούσε untermenschen, υπάνθρωπους. Τουτέστιν Κομμουνιστές, Σλάβους, Σοσιαλιστές, Ρομά, πνευματικά καθυστερημένους, ομοφυλόφιλους, ανάπηρους, και άλλες θεωρούμενες περιθωριακές ομάδες πολιτών.

Επίσης σημαντικό ότι αποδεικνύεται πως όλα ήταν δρομολογημένα, επίσημα οργανωμένα στις λεπτομέρειες τους, το γνώριζε ένα ευρύ φάσμα αξιωματούχων και όσο περνούσε ο χρόνος και γινόταν πράξη αποκτούσε τεράστιες διαστάσεις, συνεπώς τα «δεν ήξερα», «δεν είδα», «δεν κατάλαβα» που στηρίχτηκαν οι γερμανικές αφηγήσεις είναι γράμμα κενό αν όχι προσβλητικά υποκριτικό.

Στην επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, την εισβολή στην Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του ’41, την οποία οι Γερμανοί επιτελείς προόριζαν να διαρκέσει λίγες εβδομάδες, κάτι θυμίζει αυτό προβαλλόμενο στο σήμερα, τις επιτιθέμενες Γερμανικές μεραρχίες ακολούθησαν «Αποσπάσματα Δράσης» όπου υπάγονταν τα «Τάγματα θανάτου».

Στη σ.90 ο F.D. μας δίνει ένα πολύ μικρό τμήμα του οργίου που συνέβη καθώς παρουσιάζει το πιο λεπτομερές αρχείο που έχει διασωθεί για τις ενέργειες μιας μόνο μονάδας Αποσπασμάτων. Το υπόμνημα του διοικητή του Αποσπάσματος Δράσης 3 που υπαγόταν στο τάγμα θανάτου Α, Καρλ Γιέγκερ* με έκταση εννέα σελίδων καταγράφει συνοπτικά 136.423 δολοφονίες που διέπραξε η μονάδα του μεταξύ 2 Ιουλίου και 25 Νοεμβρίου 1941, τεκμηριώνοντας για κάθε μία την ημερομηνία και τον τόπο των μαζικών φόνων. Καταγράφηκαν 112 μαζικές εκτελέσεις δια πυροβολισμού σε 71 διαφορετικές τοποθεσίες στη Λιθουανία, τη Λετονία και τη Λευκορωσία. Στο τέλος του 1941 ο αριθμός των εκτελεσθέντων θα ανερχόταν σε μισό εκατομμύριο, ενώ μέχρι το τέλος του πολέμου ο συνολικός αριθμός των εκτελεσθέντων σε Σοβιετικό έδαφος θα έφθανε τα 2,2 εκατομμύρια.

Ο αστυνομικός από την Βιέννη Walter Matter που μετείχε ως δράστης σε μαζική εκτέλεση στο Μογκίλεφ της Λευκορωσίας, θα έγραφε στη σύζυγό του ένα γράμμα, όπου ανάμεσα σε άλλα θα σημείωνε:

«Σημάδεψα ήρεμα και πυροβόλησα χωρίς δεύτερη σκέψη τις γυναίκες, τα παιδιά, και πολλά βρέφη, γνωρίζοντας ότι έχω κι εγώ δυο μωρά στο σπίτι και ότι αυτές οι ορδές θα τα μεταχειρίζονταν με τον ίδιο τρόπο ή και δέκα φορές χειρότερα, ίσως. Ο θάνατος που τους χαρίσαμε ήταν ωραίος και γρήγορος. Τα μωρά εκτοξεύονταν, διέγραφαν μεγάλες καμπύλες και τα πυροβολούσαμε στον αέρα πριν πέσουν στο χαντάκι και στο νερό. Πρέπει να αποτελειώσουμε αυτά τα κτήνη που οδήγησαν την Ευρώπη στον πόλεμο». (σ.95)

Πέρα από το απάνθρωπα φρικώδες της αφήγησης, η επιστολή αυτή μας δίνει το αποτέλεσμα της προπαγάνδας και τον τρόπο είχε καταβάλει τους Γερμανούς, οι αξιωματούχοι των οποίων ήταν σε μεγάλο ποσοστό αυτό που αποκαλούμε «μορφωμένοι». Τουλάχιστον με την στενή ακαδημαϊκή έννοια, κάτοχοι δηλαδή πτυχίων ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Στο κεντρικό γραφείο Ασφαλείας, από το οποίο προέρχονταν οι περισσότεροι επικεφαλής των Ταγμάτων Θανάτου τα 2/3 είχαν πανεπιστημιακές σπουδές, ενώ οι αξιωματικοί των SS που είχαν πανεπιστημιακό πτυχίο περιορίζονταν στο 30%. (σ.83).

Ο δεύτερος τόμος που αριθμεί επτά κεφάλαιο και καλύπτει τα γεγονότα από την έναρξη έως το τέλος του πολέμου, είναι μια ανελέητη καταγραφή για το όργιο βίας που έλαβε χώρα απέναντι σε άοπλους πολίτες, κάθε φύλου και κάθε ηλικίας. Ένα ελάχιστο ποσοστό από τους δράστες τιμωρήθηκε, αν υποτεθεί ότι υπάρχει τιμωρία που θα μπορούσε να αντισταθμίσει το βάρος των κακουργημάτων που διέπραξαν.

* Ο Κάρλ Γιέγκερ (σ. 211) εντοπίστηκε το 1959 και πρόλαβε να αυτοκτονήσει πριν προσαχθεί σε δίκη.