Στις 4 τα χαράματα της Μεγάλης Παρασκευής με ξύπνησε η βροχή, ο βοριάς που σφύριζε με λύσσα και ο κρότος από ένα παράθυρο που διέκοψε τον ανέφελο ύπνο. Στερέωσα το παραθύρι και κατέβηκα στη Σκάλα να ασφαλίσω καλύτερα το βαρκί, εκεί στον μυχό που ήταν το βενζινάδικο με τον εγγαστρίμυθο. Ψυχή στο δρόμο, ελάχιστα φώτα στο νησί, κάπως γοητευτικά απόκοσμα όλα αυτά για αυτό τα θυμάμαι. Η πριμάτσα είχε κάνει τη δουλειά της, πήρα τα μπόσικα και μουσκεμένος με κρυάδες ανέβηκα στη Χώρα.

Απομονωμένοι από τον κόσμο με μια χρονοκαθυστέρηση τουλάχιστον 30 ωρών μέχρι να φτάσουν, αν τα άφηνε ο καιρός να φτάσουν με τα ποστάλια της γραμμής, τα απογευματινά φύλα από τον Πειραιά στην Πάτμο και προσωρινώς μακριά, τόσο από τις επαγγελματικές υποχρεώσεις όσο και από την τηλεοπτική ενημέρωση που τότε ήταν αποκλειστικά κρατική μέριμνα.

Έτσι το επόμενο πρωινό, να ‘μαστε στο λιβάδι του Γερανού με το βαρκάκι, ένα 4μετρο RIB να κάθεται στην αμμούδα της παραλίας, που τότε δεν έφταναν αουτόμπιλε, ούτε είχε μπιτς μπαρ και τα τοιαύτα. Μόνοι. Θάλασσα ήσυχη, ατμόσφαιρα καλοκαιρινή, με τα θυμάρια και τα αγριολούλουδα να κοσμούν έτι περαιτέρω τις αισθήσεις.

Το απόγευμα ακόμα πιο γαλήνια στη Χώρα, σε κήπο που συγγένευε με εκείνον της Εδέμ με τα λοιπά συμπαρομαρτούντα, άνευ πρωτοπλάστων και λοιπών αμαρτημάτων.

Μέχρι που κουδούνισε το τηλέφωνο από την Αθήνα, φέρνοντας ένα όνομα που ακούγαμε για πρώτη φορά. Τσέρνομπιλ. Ακολούθησαν οι υπόλοιπες λέξεις που θα πονοκεφάλιαζαν για καιρό. Μικροκιουρί, Μπεκερέλ, Μιλιρέμ, Ρέντγκεν, Γκάιγκερ και τελειωμό δεν είχε εκείνη η άγνοια που αγκάλιαζε τον φόβο.

Η έκρηξη στον αντιδραστήρα νο 4 του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στο Τσέρνομπιλ, λίγες δεκάδες χιλιόμετρα βόρεια από την πρωτεύουσα της Ουκρανίας χτύπησε καίρια την Σοβιετική οικονομία και περηφάνια, προικίζοντας την ανθρωπότητα με χρήσιμες εμπειρίες που θα ήθελε να είχε αποφύγει. Ωστόσο, το καμπανάκι της ανησυχίας είχε χτυπήσει επτά χρόνια νωρίτερα, στα τέλη Μαρτίου του ΄79, σε ένα συμβάν πολύ μικρότερης κλίμακας στο εργοστάσιο Θρι Μαίλ Άιλαντ της Πενσυλβάνια, όπου σημειώθηκε μερική πυρηνική τήξη στον αντιδραστήρα νο 2.

Τα πράγματα όμως ήταν ασύγκριτα πιο σοβαρά στην Ουκρανία, όπου η Σοβιετική ηγεσία προσπάθησε κατ’ αρχάς να κρύψει τα συμβάντα. Όταν όμως το πρωί της 28^ης Απριλίου, οι μετρήσεις στον σταθμό Φόρσμαρκ της Σουηδίας, χίλια χιλιόμετρα βορειότερα από το Τσέρνομπιλ άρχισαν να καταγράφουν ασυνήθιστα υψηλές τιμές ραδιενεργών ρύπων, δεν γινόταν να κρυφτεί άλλο. Στον τόπο μας, οι αρχικές καθησυχαστικές επίσημες δηλώσεις, έδωσαν λίγο αργότερα τη θέση τους στον πανικό και τις αντίστοιχες επιδρομές στα σούπερ μάρκετ.

Όλα τούτα στο νησί, και δη Πασχαλιάτικα με ωραίο καιρό πια, ήταν άγνωστα, απόμακρα και ως εκ τούτου παρέμεναν χωρίς δυνατότητα αξιολόγησης. Όταν ολοκληρώθηκε ο κύκλος της Πασχαλινής εξόρμησης και η επιστροφή στο κλεινόν άστυ και στις άδοξες καθημερινές υποχρεώσεις το συμβάν άρχισε να παίρνει τις διαστάσεις του.

Και αν το 1986 δεν ξέραμε ούτε τι, ούτε που είναι το Τσέρνομπιλ, πριν δεκατέσσερα χρόνια βρέθηκα εκεί, αφουγκραζόμενος το πελώριο ωστικό κύμα που έφερνε το παρελθόν.

Ήταν ένα δράμα για χιλιάδες πολίτες για εκατοντάδες μανάδες που κορυφώθηκε με προσωπικές τραγωδίες όπως εκείνη της Βέρας Τοπτίνοβα, ή του διακεκριμένου επιστήμονα Βαλερύ Λεγκάσοφ ή του υπευθύνου ασφαλείας βάρδιας το μοιραίο βράδυ Αλεξάντρ Ακίμοφ, αλλά και όσων έχασαν τους αγαπημένους τους ειδικά εκείνους που εν γνώσει τους επιχείρησαν σε αποστολές αυτοκτονίας.

Αλλά έτσι συμπληρώνονται οι δέλτοι της Ιστορίας. Την ίδια στιγμή που οι μεν χαίρονται τον παράδεισο της προχωρημένης άνοιξης στο Καλό Λιβάδι, οι δε λιώνουν σαν κεράκια φτυαρίζοντας ραδιενεργό υλικό στην κόλαση της στέγης του αντιδραστήρα νο 4 στο Τσέρνομπιλ. Το παρελθόν είναι γεμάτο από τους μεν και του δε.

Για περισσότερες πληροφορίες του τι συνέβη εκείνες τις μέρες στο: Τσέρνομπιλ, για την επίσκεψη και προσωπική εμπειρία στο: Προσκύνημα