Σχεδόν εβδομήντα  δυο χρόνια μεσολαβούν από την πρώτη, έως την τελευταία εικόνα αυτού του μακροσκελέστατου σημειώματος. Είναι μια απογραφή που ξεκινά από ένα όχημα και καταλήγει σε άλλο. Τα δυο αυτά τροχοφόρα, και όσα μεσολαβούν ανάμεσά τους, είχαν ως κοινό αναγνωριστικό γνώρισμα το εμπορικό τους σήμα. Την προπέλα. Διότι οι πρώτες παραγωγές της Bayerische Motoren Werke ήταν κινητήρες αεροπλάνων. Αυτό, πριν 110 έτη το 1916, τότε που η Ευρώπη γέμιζε πτώματα, που τα αεροσκάφη ήταν διπλάνα, τα απογείωναν προπέλες και οι πιλότοι τους ήταν, περίπου, ιππότες.

Από το 1954 έως τον Ιανουάριο του 2026, η οικογένεια βρέθηκε κατά καιρούς με διάφορα τροχοφόρα που μας ήρθαν από την δυτική, την ομοσπονδιακή δημοκρατία της Γερμανίας, όπως ονομαζόταν από το '45 μέχρι το '90. Ο κόσμος ήταν ακόμα χωρισμένος σε Δύση και Ανατολή όπως και η Γερμανία, καταβάλλοντας ένα μικρό τίμημα για όσα δεινά προξένησε στον πλανήτη, δις, στον εικοστό αιώνα. Τα οχήματα εισάγονταν από την πρωτεύουσα της πατρίδας του Όθωνα, το Μόναχο της Βαυαρίας και έρχονταν στις αυλές μας, είτε με δυο, είτε με τρείς, είτε με τέσσερις τροχούς, ταξιδεύοντας μικρούς και μεγάλους, διασκεδάζοντας τους οδηγούς, ευχαριστώντας τους επιβάτες αλλεπάλληλων γενεών. Ιδού το στόρυ.

Δοκιμασμένος κάτω από ακραίες συνθήκες, είτε στις ερήμους τις βόρειας Αφρικής, είτε στις παγωμένες στέπες της Ανατολής, τότε που η Βέρμαχτ νόμιζε ότι μπορούσε να πετύχει ότι δεν κατάφερε ο Βοναπάρτης, ο αερόψυκτος μπόξερ κινητήρας είχε δείξει την αξιοπιστία του. Πόσω δε μάλλον στις γλυκές συνθήκες της πατρίδας μας. Η εικόνα από το θέρος του 1954 όπου η εικονιζόμενη νεαροτάτη όσο και ωραιοτάτη δεσποινίς ανάμεσα στο φέρυ του Ρίο και την R50 γεύεται ένα καλαμάκι με όλη την αγνή αυταρέσκεια των νιάτων της. Στους επόμενους μήνες θα άλλαζε η ζωή της, καθώς ο αναβάτης του δίκυκλου θα ερχόταν εις γάμου κοινωνίαν μαζί της. Θα την αποκαθιστούσε, όπως ελέγετο τότε.

Περί αυτού του γάμου θα σημείωνε, δέκα χρόνια αργότερα στις στήλες της εφημερίδας «Μεσημβρινή», ο Νίκος Μαστοράκης.

Στο 1955 λοιπόν, καθώς ο αναβάτης αποκτά πενθερά, το «καλάθι» κρίνεται ολίγον απαραίτητο Αν κρίνουμε από την ενδυμασία είναι χειμώνας και το αεροδυναμικό side car έχει ανεμοθώρακα για να προστατεύει κάπως τον επιβάτη, αλλά και φτερό στον τρίτο τροχό, ιδιαίτερα χρήσιμο όταν βρέχει.

Σε κάποια από τις εξορμήσεις, η καθήμενη στο «καλάθι» πενθερά κάτι από τα χρόνια που περνούσαν, κάτι από το βουητό της κίνησης δεν άκουγε άριστα. Έτσι δεν παρακολούθησε τις δικαιολογίες του γαμβρού της όταν τον σταμάτησε τροχαίος για το παράπτωμα της υπερβολικής ταχύτητας, και προκειμένου να αποφύγει τις κυρώσεις, κοιτώντας την καθήμενη στο καλάθι πενθερά, προέταξε ότι: «να ...δεν αισθάνεται καλά και την πάμε στο γιατρό». Έτσι, την ώρα πού ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν, της ευχήθηκε ο ευγενής ένστολος «περαστικά». Η Μαρινάρα όμως, ζυμωμένη γερά από τις Κατοχικές δοκιμασίες, και δοκιμαζόμενη σκληρά από τη χηρεία πριν ακόμα τελειώσει ο Εμφύλιος δεν σήκωνε πολλά - πολλά, οπότε του πετάει: «Τι περαστικά παιδάκι μου, μια χαρά είμαι». Άντε μετά, να τα μαζέψεις.

Το ζευγάρι, είτε με την R 50 νέτη σκέτη, είτε σπανιότερα με την Μαρίνα στο side car είχαν γράψει πολύ χιλιόμετρο. Κάτι Αθήνα - Γιάννενα με τις δύσκολες οδικές συνθήκες της δεκαετίας του ’50, κάτι ημερήσιες σε Βυτίνα, κάτι Χαλκίδα για απογευματινή βόλτα. Όχι συνήθεις δραστηριότητες, σε έναν τόπο φτωχό με τσακισμένες υποδομές, αλλά ακόμα αναπάντεχα όμορφο και για αρκετούς ελπιδοφόρο.

Καθώς όμως διευρύνεται η οικογένεια και τα οικονομικά το επιτρέπουν, μετά από διάφορες αυτοκινητικές περιπλανήσεις, σε 600άρι από το Τορίνο και σε Σκαραβαίο από το Βόλφσμπουργκ, ήρθε το καλοκαιράκι του ’61, το πρώτο 700άρι από τα βόρειες υπώρειες των Άλπεων. Λευκό, κουπεδάκι, μια γλύκα. Χωρίς δισταγμό ο προπάτορας το έριξε στην μάχη. Οκτώβριος του ’61 λοιπόν, βάζει και τον διάδοχο στην οροφή του, κάτω από τον νεφοσκεπή ουρανό του Τατοΐου. Τρίωρος αγώνας ταχύτητας στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Δεκέλειας, ο τελευταίος και πιο απαιτητικός της σεζόν που προσμετρούσε στο πανελλήνιο πρωτάθλημα.

Για να μην ξεχνιόμαστε μιλώντας για διαδόχους, ήταν και ο πρίγκιψ εκεί, παρών, συνοδευόμενος από τον Απόστολο Νικολαΐδη που τον ξεναγεί. Με κουστουμιές και λαιμοδέτες αμφότεροι.

Και όταν έφτασε το ραπόρτο στη μαμά εταιρεία γίναμε διεθνείς. Καθότι κατεκτήθη η κλάσις και σημείωσαν, ανάμεσα σε άλλα, οι Φρίτσιδες στο εταιρικό φύλο «Εικονογραφημένα σπορ»: «Στον τρίωρο αγώνα των αυτοκινήτων Τουρισμού στο Αυτοκινητοδρόμιο του Τατοΐου στην Αθήνα (μάλλον δεν ήθελαν να θυμηθούν ότι ήταν στρατιωτικό αεροδρόμιο), ο Σταύρος Ζαλμάς με 700 ήταν ο ταχύτερος στην κλάση του. Ο πρίγκιπας Κωνσταντίνος της Ελλάδος ήταν ο πρώτος που τον συνεχάρη».

Απόκριες του 1962. Ολίγον από άγρια δύση στην αυλή μπροστά από την προπέλα. Ήταν μια εποχή που μασκαρευόμαστε μόνο κατά τη διάρκεια του τριωδίου. Η βουκαμβίλια στο παρτεράκι στην πρώτη της νεότητα και αυτή. Υπήρχαν αρκετές αυλές με λιτή χάρη.

Μάιος 1962 και μαζί με τον Τάκη Κοσμετάτο τερματίζουν στο Ι΄Δ.Ρ.Α. Επιστρέφουν νύχτα στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου όπου παρίσταται το υπόλοιπον της φαμίλιας. Ο μικρός με τους βοστρύχους μπροστά από την μητέρα του, ερευνά με περιέργεια το εσωτερικό του αγωνιστικού οχήματος.

Βεβαίως το αγωνιστικό ήταν ταυτόχρονα και όχημα της οικογένειας, για οποιαδήποτε καθημερινή ανάγκη, εκδρομή, ή υπηρεσία. Να και μια πόζα, λίγο πριν περάσει σε άλλα χέρια εκείνο το πρώτο 700άρι.

Διότι πριν τα τέλη του Οκτωβρίου του 1962, είχε αντικατασταθεί με ένα άλλο πολύ ζουμερού χρώματος. Πορτοκαλοκόκκινο ζωντανό, ελκυστικό και πώς ο ιδιοκτήτης του να μην το βάλει στο Τατόι; Όπου αφενός επικράτησε στην κλάση του και αφετέρου ανταμείφτηκε με την 4η θέση της γενικής κατάταξης. Στην εικόνα απαλλαγμένο από προφυλακτήρες μαζί το λευκό Rapier του Τάκη Τσερκάκη, στο νότιο πέταλο.

Τερματισμός στο ΙΑ΄ Δ.Ρ.Α. τον Μάιο του 1963 μετά από τρεις χιλιάδες συνεχή χιλιόμετρα. Εξαίρετη επίδοση καθώς κερδίζοντας την κλάση άφησε πίσω του τον πρωταθλητή Ελλάδας Τάκη Περατικό και τον προ τετραετίας νικητή της γενικής κατάταξης του Δ.Ρ.Α., Γερμανό Wolgang Levy οι οποίοι χειρίζονταν όμοιο υλικό. Στην εικόνα από τον τερματισμό, στην Διονυσίου Αρεοπαγίτου, έτοιμο να εκτελέσει την δοκιμασία της δεξιοτεχνίας.

Εκείνο το Σαββάτο της 27^ης Ιουλίου του 1963 το κλίμα στην Φιλέρημο ήταν ασήκωτο. Ο Πέτρος Κουβάτσος με το νο 4 πάνω στην Conreo Giulia είχε χάσει τη ζωή του ακαριαία στη γρήγορη, τελευταία δεξιά στροφή της ανάβασης καθώς βγήκε από το δρόμο και συγκρούστηκε βίαια σε παρακείμενο κωνοφόρο. Εκτός από τους τρείς προηγηθέντες που είχαν ήδη τερματίσει και ήξεραν καθότι παρόντες στο συμβάν, στους υπόλοιπους 21 που περίμεναν στην εκκίνηση, είχε ανεπίσημα ανακοινωθεί ότι ήταν βαριά τραυματισμένος, αλλά υπήρχε η υποψία ότι είχε συμβεί το χειρότερο. Ο Σταύρος θυμόταν ότι εκτέλεσε την ανάβαση δακρυσμένος. Ο Πέτρος, στα 32 του παντρεμένος με την Καίτη με δυο παιδιά, την Λυδία και τον Δημήτρη, ήταν ο πρώτος Έλληνας που έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια επίσημου αγώνα.

Οκτώβριος 1963, τρίωρο Τατόι. Στιγμιότυπο στο σπιτάκι του αξιωματικού που διακρίνεται δεξιά. Ανηλεές κυνηγητό με το Saab του Τάκη Τσερκάκη. Έξι εβδομάδες αργότερα ο Τάκης θα ήταν το δεύτερο θύμα των Ελληνικών αγώνων. Έχασε τη ζωή του τη νύχτα της 23ης  Νοεμβρίου κατά τη διάρκεια του 9ου Φθινοπωρινού ράλυ κοντά στην Καρκαλού της Αρκαδίας. Παντρεμένος με ένα μικρό παιδί, τον Μανώλη ένεκα του θαυμασμού του για τον Juan Manuel Fangio. Ήταν η εποχή που το μότορσπορ διεθνώς, θρηνούσε πολύ συχνά απώλειες.

Απρίλιος 1964, ανάβαση Πάρνηθας στην αριστερή διαρκείας πριν το Μετόχι, σε μια σπάνια έγχρωμη διαφάνεια, όπου παίρνουμε μια ιδέα για την απόχρωση του χρώματος. Παρθένα ακόμα, ανοικοδόμητη η γη μέχρι το Πεντελικό στο φόντο. Νικητής κλάσης Α/4 και στην 8^η θέση της γενικής.

Το θέρος του 1964 το 700άρι θα πουληθεί. Βρισκόταν, τότε, στην καλύτερη δυνατή εξέλιξη, ακόμα και με ένα πρωτόλειο μπάκετ για τον οδηγό του. Στο ταμπλώ ξεχωρίζει το όργανο που βοηθούσε τον συνοδηγό να υπολογίζει τις μ.ω.τ. κατά τη διάρκεια των ράλυ.

Εκείνη την εποχή τα 700 συντηρούσε ο νεότατος Χρήστος Τσαβός, μηχανικός, οδηγός συνοδηγός, με σημαντική επαγγελματική ανέλιξη αργότερα στα βαυαρικά αυτοκίνητα. Εδώ εικονίζεται με τη φόρμα στην εξώθυρα του συνεργείου του, στην οδό Δημητρακοπούλου στο Κουκάκι στην πόρτα του συνοδηγού, μαζί με τον Παύλο Κανελλάκη που χαμογελά στην πόρτα του οδηγού του 700 που, με το νο 21 κέρδισε το Εαρινό ράλυ τον Μάρτιο του 1965. Μαζί τους οι υπόλοιποι μηχανικοί.

Η τελευταία αγωνιστική εμφάνιση του Σταύρου με 700, ήταν στο ΙΓ’ ΔΡΑ, το Μάιο του 1965. Ήταν η δεύτερη και τελευταία φορά που συμμετείχε ως συνοδηγός. Οδηγός σε εκείνο τον αγώνα ήταν ο Παύλος Κανελλάκης. Βαθιά, ειλικρινής φιλιά συνέδεε στο διηνεκές το πλήρωμα, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει νωρίς με σπασμένο μοτέρ.

Πρέπει να αναφερθεί ότι το 700ράκι ήταν το προϊόν που έσωσε το εργοστάσιο από την κατάρρευση. Μεταπολεμικά μετά τα δίτροχα, άρχισε να κατασκευάζει μεγάλα και ακριβά μοντέλα αυτοκινήτων που δεν υπήρχε η δυνατότητα απορρόφησής τους από την αγορά. Τα οικονομικά όδευαν από το κακό στο χειρότερο, μια κατάσταση που δεν μπόρεσε να αντιστρέψει ούτε η Isetta, γνωστή παρ΄ημίν και ως φούσκα, ούτε το 600. Κάπως έτσι, στο τέλος της δεκαετίας του ’50 η Daimler Benz έκανε πρόταση εξαγοράς την οποία όμως απέρριψαν οι μέτοχοι και οι εργαζόμενοι. Ακολούθως σχεδίασαν, κατασκεύασαν το 700 που κυριολεκτικά τους προσέφερε το λαχείο της διάσωσης. Στην πορεία του χρόνου, το εργοστάσιο γιγαντώθηκε και έγινε αυτό που είναι σήμερα.

Στη μηνιαία επιθεώρηση της Ε.Λ.Π.Α. από το φθινόπωρο του 1960, με έγχρωμο εξώφυλλο και βαρύ χαρτί μια τεράστια πολυτέλεια για την εποχή, υπάρχει στη σελίδα εννέα ολοσέλιδη παρουσίαση του 700. Εκεί χαρακτηρίζεται ως «μεγάλη ελπίς» και «μικρό το δέμας αλλά μαχητής». Ταυτόχρονα μας προσφέρει πολλές πληροφορίες.

Στην δε σ. 17 ακολουθεί ημισέλιδη ρεκλάμα.

Αν μετά από αυτά, το ερώτημα είναι: Τι σου έχει μείνει από τότε; Η απάντηση έχει ως εξής:

Οι πρωτόλειες τότε προσπάθειες των Ελλήνων μηχανικών να βγάλουν λίγη περισσότερη δύναμη από κινητήρες λίγων κυβικών και αντίστοιχης ισχύος, να τα πουσάρουν όπως η έκφραση. Ήταν εν πολλοίς σαν ψάξιμο σε σκοτεινό δωμάτιο. Στηρίζονταν στο ένστικτο και στο ταλέντο τους. Παρέμβαιναν όσο μπορούσαν πειραματιζόμενοι με την τροφοδοσία, τις εξαγωγές, το καπάκι. Ο ήχος ζωντάνευε και μαζί με την εξωτική μυρουδιά του καστορέλαιου, την αφαίρεση περιττών βαρών, όσο επέτρεπαν οι διατάξεις και η ομολογκασιόν, μετέτρεπαν ένα αυτοκίνητο σε αγωνιστικό. Ταυτόχρονα όμως ήταν και το όχημα της οικογένειας.

Αύγουστος του ’63 λοιπόν και η οικογένεια εκστρατεύει για τον αγώνα ταχύτητας της Κέρκυρας. Το ταξίδι ολονύκτιο και μακρύ. Το ζεύγος καθόταν μπροστά, ενώ  το πίσω κάθισμα του γερμανικού κουπέ είχε αφαιρεθεί, είχαν τοποθετηθεί ελαστικά με κάποια ανταλλακτικά, πάνω από όλα αυτά μια τάβλα, πετσέτες εν είδη στρώματος και στη κορφή αρκετά κοντά στην εσωτερική οροφή, να κοιμάμαι σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού. Θυμάμαι επίσης και κάποιο χέρι, από καιρού εις καιρόν να με ξαναβάζει στο κέντρο αυτής της πρωτότυπης κλίνης, αφού με τις επιταχύνσεις, τις επιβραδύνσεις, τις στροφές μαζευόμουν σαν σακί στις γωνίες.

Στον αγώνα τα πράγματα δεν πήγαν καλά. Πριν καν συμπληρωθεί ο πρώτος γύρος, ο Φρέντυ Σερπιέρης βγήκε με την Giulia που οδηγούσε στη στροφή όπου υπήρχε και υπάρχει ακόμα ο οβελίσκος του Douglas και τα συντρίμμια της γέμισαν το δρόμο. Ο επερχόμενος σε απόσταση ελάχιστων μέτρων Σταύρος δεν ήταν δυνατόν να τα αποφύγει και χτυπώντας σε μπαταρίες, ρεζέρβες προφυλακτήρες, στράβωσε το 700 και επέστρεψε σιγά - σιγά, στα pits της Σπιανάδας, όπου είχε δημιουργηθεί ήδη ένα κλίμα πανικού για το ατύχημα. Ανακουφίζοντας έτσι την μεγάλη αγωνία της παριστάμενης Τζούλιας. Να μην λησμονούμε ότι εκείνο το σιρκουί, είχε διοργανωθεί μόλις τέσσερις εβδομάδες μετά τη Ρόδο και η απώλεια του Πέτρου Κουβάτσου ήταν πολύ κοντινή και εξίσου έντονη.

Ήταν και ο τελευταίος αγώνας που παρακολούθησε η μητέρα μου. Δεν γκρίνιαξε ποτέ, δεν διαμαρτυρήθηκε, δεν είπε κουβέντα ποτέ, για τις αγωνιστικές δραστηριότητες του συζύγου της, άντεξε όλες εκείνες τις ατέρμονες, αδιάφορες για αυτήν, συζητήσεις για τεχνικά θέματα με τις τόσες ακαταλαβίστικες λέξεις, αλλά δεν άντεξε την αγωνία της παρουσίας της σε αγώνα που συμμετείχε ο άνθρωπός της. Ενεφανίσθη σε δυο  τερματισμούς Δ.Ρ.Α., συνόδεψε ενίοτε σε Ρόδο, Κέρκυρα όποτε είχε αγώνες, αλλά την ημέρα του σιρκουί ή της ανάβασης προτιμούσε το μπάνιο ή τη βόλτα. Συμμετείχε μάλιστα, με το Σταύρο στο Δ.Ρ.Α. του ’70. Έφτασαν στον Όλυμπο όπου τα παράτησαν καθώς δεν είχαν τεχνική βοήθεια. Αγώνα όμως, όχι, δεν ξαναείδε από τον Αύγουστο του ’63.

Κλείνει λοιπόν το κεφάλαιο 700, περνούν τα χρόνια, φεύγουν οι δεκαετίες, ο Σταύρος δεν έμελλε να γνωρίσει τον 21^ο αιώνα που μάλλον δεν θα του άρεσε. Σε κάθε περίπτωση θα προτιμούσαμε να ήταν ολίγον δυσαρεστημένος και να τον χαιρόμαστε παρά τη σχετικά πρώιμη αναχώρηση του. Υπάρχει και μια πικρή ιστορία για τα αίτια αυτής της εκδημίας, αλλά όχι και τόσο μεταξύ μας τώρα, ο κόσμος ποτέ δεν στάθηκε στα μέτρα της εντιμότητας και της ευθύτητας που είχαν σε πλεόνασμα χαρακτήρες σαν τον Σταύρο. Αντίθετα υπήρξε και συνεχίζει να υφίσταται ένα μπόνους, σε όσους προχωρούν ακροπατώντας πάνω σε πτώματα.

Εδώ χρειάζεται, να γυρίσουμε τον χρόνο λίγο πίσω. Είναι αξιοθαύμαστο πως τέμνονται οι ιστορίες των ανθρώπων. Αρκετά γυμνασιακά χρόνια τα πέρασα στο ίδιο θρανίο με τον Ανδρέα, με τον οποίον εκτός από συμμαθητές ήμαστε και φίλοι. Μελετηρός, ήσυχος, ήπιος ο Ανδρέας, με πατέρα ιατρό που αρνήθηκε εξασφαλισμένα λαμπρή καριέρα στις Η.Π.Α. για να επιστρέψει στα πάτρια εδάφη, μητέρα φιλόλογο, μοναχοπαίδι με όλα τα θετικά και όποια αρνητικά έχουν αυτές οι περιπτώσεις. Αυτό ήταν το μόνο, ίσως, κοινό μας στοιχείο, διότι κατά πως είπαμε, ο Ανδρέας ήταν μελετηρός, ήσυχος, ήπιος.

Όταν λοιπόν στα πρώτα γυμνασιακά χρόνια, ο Ανδρέας μας είπε ότι όταν μεγαλώσει θέλει να γίνει σχεδιαστής αυτοκινήτων έπεσε το σχετικό δούλεμα, διότι αν το 1972 στην Ελλάδα, έλεγες ότι θες να σπουδάσεις και να εργαστείς ως σχεδιαστής αυτοκινήτων, δεν ήταν παρά ένα σκαλοπάτι χαμηλότερα από το να θέλεις να γίνεις αστροναύτης.

Έλα όμως που το είπε και το έκανε. Πρώτα ένα μπάτσελορ στην μηχανολογία στο πανεπιστήμιο του Buffalo, ακολούθως στο πολύ απαιτητικό Art Center στην Καλιφόρνια και ξεκίνησε έτσι την διεθνή του καριέρα, αποφεύγοντας να κάνει το ίδιο που έκανε ο πατέρας του.

Το 1994 ο Chris Bangle αρχισχεδιαστής στο επιτελείο της Bayerische Motoren Werke προσκαλεί τον Ανδρέα Ζαπατίνα να ενταχθεί στην εταιρεία. Εγκαταλείπει έτσι το Τορίνο και την Φίατ, για να βρεθεί στο Μόναχο για σχεδόν πέντε χρόνια, όπου κατά γενική ομολογία όσων ξέρουν τα πράγματα από μέσα, προσέφερε σημαντικά σχεδιαστικά στοιχεία των μελλούμενων μοντέλων. Στοιχεία που ακολούθησαν σχεδιαστικά τμήματα και άλλων εργοστασίων.

Επιστροφή στα παρ΄υμίν όπου Σταύρος έφυγε, αλλά Σταύρος ήρθε, είχαν μάλιστα ένα δωδεκαετές κοινό, πολύ γλυκό, χρονικό διάστημα ταυτόχρονης παρουσίας στις ομορφιές και τις αναποδιές του μάταιου κόσμου μας. Και όταν πέρασε άλλη μια δωδεκαετία τότε που άρχισαν τα μνημόνια να μας βασανίζουν, επειδή το ποδήλατο που είχε ο jr προκειμένου να πηγαίνει μέχρι το μετρό και από εκεί στα εργαστήρια και στα αμφιθέατρα του Μετσόβιου εκλάπη, ήταν η αφορμή για ένα όχημα.

Έτσι στο τέλος του Αυγούστου του 2009, ενώ βρισκόμαστε στα πρόθυρα του «λεφτά υπάρχουν» κατέφθασε λευκή μα όχι τόσο αμόλυντη η Ε21 316, που κυλούσε ήδη τους τροχούς της στην αδούλωτη πατρίδα (μας) τα προηγούμενα 34 καλοκαίρια. Κουρασμένη αλλά χαλκέντερη άντεξε τις ταλαιπωρίες και φάνηκε συνεπής στις υποχρεώσεις της.

Καλοκαίρι ήλθε, καλοκαιράκι αναχώρησε.  Θηριώδες Wrangler κινούμενο αργά παραβίασε ερυθρό σηματοδότη και έπληξε σε διασταύρωση πλαγιομετωπικά την μεσήλικα 36ετή πλέον 316. Το έμψυχο περιεχόμενο εξήλθεν αγραντζούνιστο, αλλά το όχημα βγήκε σε κατάσταση B.L.R. όρα: Beyond Local Repair. Τουτέστιν φορτώθηκε για σκραπαδούρα. Άδοξο τέλος. Αγρατζούνιστον επίσης, εξήλθεν της συγκρούσεως και το Wrangler. Η παράδοσις που θέλει τας Η.Π.Α. να κερδάνε τους Χέρμανς δε Τζέρμανς, συνεχιζόταν και στο 21ο αιώνα.

Αρχές Ιουλίου του ‘11 φορτώθηκε στο αυτοκινητοφόρο δια τα περαιτέρω.

Με λίγη φαντασία, το γεγονός της συγκρούσεως είχε ομοιότητες με την εποχή που ζούσαμε. Αφού, βιώναμε ήδη από τον Μάιο του ΄10 τις συνέπειες του πρώτου Μνημονίου και στα τέλη του Ιουνίου του ΄11 κατέφθασε και η ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου. Το κουρασμένο όχημα της πατρίδας (μας) είχε συγκρουστεί με τις ανώτερες εξωχώριες δυνάμεις και όδευε για ανατρεπτικές απορυθμίσεις ή ακόμα χειρότερα προς σκραπατζίδικα. Το ποιος είχε παραβιάσει το κόκκινο είναι μια άλλη, μεγάλη και τολμηρή κουβέντα, μα και σε αυτή την περίπτωση οι εξωχώριες δυνάμεις αποχώρησαν αγρατζούνιστες. Η ενωμένη πια Γερμανία, εκτός από πλυντήρια, αυτοκίνητα, επικοινωνιακό υλικό και λοιπά αγαθά που έστελνε, μας έστειλε και τον λογαριασμό. Σωστό, ασφαλώς, αν και εφόσον είχε εξοφλήσει τα κάθε είδους χρέη που είχε δημιουργήσει από τον Απρίλιο του ’41 έως τον Οκτώβριο του ‘44. Αλλά ως γνωστόν στη ζωή, είτε ως πρόσωπο, είτε ως εταιρεία, είτε ως κράτος δεν εισπράττεις αυτά που δικαιούσαι, αλλά αρπάζεις όσα διεκδικείς.

Πέρασαν και άλλα 14 έτη, βγήκαμε από τα Μνημόνια, μας λένε μάλιστα πως ήμαστε παράδειγμα στην Ε.Ε., καλό, ή κακό αυτό χρίζει ερεύνης, μας έτυχε και η πανδημία, τους έτυχε και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μας ραπίζουν με τα πλεονάσματα και μας χαϊδεύουν με τα επιδόματα. Ζώντας ένα ακόμα μοντέλο νεποτισμού, τους έτυχε και ένα ξεγυρισμένο σαρανταένατακατό, και κολυμπάμε έκτοτε στις φουρτούνες των αριθμών και των ποσοστών που ο καθ(α)είς τα ερμηνεύει κατά το δοκούν. Ισχύει πάντα όμως το: Καλύτερα Αριθμοί, Παρά Νούμερα.

Όπως και να έχει την τελευταία μέρα του 2025 κατέφθασε εις τους κόλπους της φαμίλιας η τελευταία, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, προπέλα. Μοδέλον β΄ εξαμήνου του 2018 με 60 κάτι χιλιάδες χιλιομέτρων, αναγράφοντας 118i στην ουρά της. Πολύ τσιριμπίμ τσιριμπόμ, φροντισμένη με πολύ επιμέλεια από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη της.

Αληθινό αουτομόμπιλε με τον κινητήρα εμπρός από τον οδηγό και τους κινητήριους τροχούς πίσω από αυτόν. Βουτηγμένη, βεβαίως, στα ηλεκτρονικά, υδραυλικά, ηλεκτρικά. Από την κολυμβήθρα της τεχνολογίας ουδέν αβάπτιστον υποκείμενον διαφεύγει. Από τη σάρωση της εξέλιξης κανείς ανεπηρέαστος, των Αmische εξαιρουμένων, ίσως. Μοιραία ήρθε απρόσκλητη η σύγκριση με το 700. Από τους αερόψυκτους δικύλινδρους μπόξερ στους υδρόψυκτους τρικύλινδρους twin turbo, από το όλα πίσω σε πιο κλασσική διάταξη, από ένα μηχανικό 4άρι κιβώτιο στο step up του 8τάχυτου steptronic και από την απλότητα σε εγχειρίδιον χρήσεως που αριθμεί 331 σελίδες. Με τεράστια διαφορά στις διαστάσεις και σχεδόν το διπλάσιο βάρος.

Αν δηλαδή στο πορτ μπαγκαζ του 700 που δεν ήταν πορτ μπαγκαζ, συναντούσαμε τότε τον επίπεδο κινητήρα μοτοσυκλέτας, σήμερα κάτω από τον μάλλον μικρό χώρο φόρτωσης του 118i διακρίνουμε μια τεχνολογία που παραπέμπει στην ψηφιακή εποχή, που σίγουρα θα ζήλευαν οι Σοβιετικοί επιστήμονες όταν την εποχή που βγήκε το 700 από τις γραμμές παραγωγής προετοίμαζαν το Vostok 1 για να στείλουν τον πρώτο άνθρωπο στο διάστημα. Ενδέχεται δε και το υπολογιστικό σύστημα της προ οκταετίας 118i, να είναι πιο γρήγορο από το αντίστοιχο του Lunar Modul Eagle που σχεδίασαν τα πιο κοφτερά μυαλά των Η.Π.Α. με στόχο να προσεδαφήσουν, το θέρος του '69, τους πρώτους δυο κοσμοναύτες στην Mare Tranqyillitatis της Σελήνης. Επίσης το 700, πέρα από ελπίδα για τη διάσωση της εταιρείας ήταν, σε σύγκριση με την Isetta και το 600, κάτι σαν ναυαρχίδα του εργοστασίου. Σήμερα το 118i είναι το μικρότερο μοντέλο.

Από την λιτότητα και την απλότητα του ταμπλώ του 700, στην υπερπληροφόρηση και την πολυχρηστικότητα της 118i. Έχουν μεσολαβήσει 60 χρόνια.

Δεν διατείνομαι να κυκλοφορούμε με οχήματα 60ετίας, μα στην φυσιολογική εν πρώτοις έλξη προς τα θαυμαστά κελεύσματα της τεχνολογίας, συχνά υπερισχύει η νοσταλγία για παλαιότερες κατασκευές κυρίως διότι κομίζουν την απλότητα και την γλύκα της εποχής τους. Βιώνουμε, έτσι, μια περίοδο όπου αρκετοί από ημάς, ως επί το πλείστον ηλικιωμένοι, αρέσκονται να γλυκοκοιτάζουν προς το παρελθόν, όσο και αν φροντίζουν για το μέλλον, το δικό τους και των αγαπημένων τους. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου, ότι οσονούπω θα περάσει το κατώφλι των πίσω θυρών της τρέχουσας προπέλας εκπρόσωπος της τέταρτης γενιάς της φαμίλιας. Και ποιος ξέρει τι μέλει γενέσθαι στο απώτερο μέλλον.

Ας κλείσουμε με μερικές από τις περιστασιακές, πλην όμως έντιμες, σχέσεις που έτυχαν με οχήματα που έφεραν στη μουσούδα τους την προπέλα. Γεννήθηκαν τόσο σε ευχάριστες εποχές όσο και σε στριμωγμένες. Επί τούτου να λεχθεί πως είναι αφελές να υπάρχει η πίστη ότι το χόμπυ μπορεί να γίνει επάγγελμα. Εκτός αν συνταχθεί με το λόμπυ, οπότε παύει να είναι χόμπυ. Συμβαίνει και σε πολύ σοβαρότερες περιπτώσεις. Όταν π.χ το λειτούργημα μετατραπεί σε αξία μετοχής, ή όταν ο όρκος αισθάνεται πιο άνετα στο λογιστήριο. Όπως και να το κάνουμε, η αφέλεια όσο και να σε κοροϊδεύει κατάμουτρα, σε σώζει από  αμαρτίες και αυτό είναι σπουδαίο. Δεν λέω ότι το σύνολο των επαγγελματιών στερείται ηθικής, αλλά οι λίγοι που στερούνται είναι ικανοί να απορυθμίσουν ένα ευρύ πεδίο και να δημιουργήσουν ανυποληψία σε έναν ολόκληρο κλάδο. Έχει συμβεί, συμβαίνει και θα συμβαίνει.

Μιλώντας για αμαρτίες...

Έτσι, ας δούμε μερικές από τις εικόνες που αποτυπώθηκαν πολύ συχνά με παιχνιδιάρικη διάθεση, είτε σε θετικό φιλμ είτε σε ψηφιακή κάρτα, με οχήματα που έφεραν είτε δυο, είτε τέσσερις τροχούς, αλλά πάντα είχαν στο τέλος της ουράς τους, στην αρχή της καπουδιάς τους, στο δοχείο καυσίμων τους μια προπέλα. Ατυχώς, κάτι σε τρίτροχο, όπως το πάλαι, δεν βρέθηκε στο διάβα μας.

1995, Φεβρουάριος. Στην στροφή 9, ονόματι Gantso του Circuito do Estoril. Ναι, εκεί που πριν δέκα χρόνια είχε ανέβει για πρώτη φορά ο Ayrton στο πιο ψηλό σκαλοπάτι του βάθρου.

1998, Απρίλιος, Μαραθών. Η Ζ3 σαν ανοιξιάτικη έξαψη σε συγγενικό χρώμα με το προ 25ετίας 700.

1999, Σεπτέμβριος, Detroit. Μοιάζει και σαν πρόκληση τούτη η πόζα, καθότι μοστράρονται στην καρδιά της αυτοκίνησης της άγριας Δύσης.

1999, Σεπτέμβριος. Ηλιόλουστη μέρα στις μεγάλες λίμνες του Michigan. Έντονα χρώματα με το Μ να κάνει τη διαφορά στις ουρές και κάτω από τα καπό.

1999, Σεπτέμβριος Detroit down town. Δέκα χρόνια νωρίτερα οι Pistons, τα κακά παιδιά, έπαιρναν τον πρώτο τους τίτλο και η αντιπαλότητα με τουs Chicago Bulls  θέριευε, όπως και αυτή ανάμεσα σε Isiah Thomas και Michael Jordan.

2000, Απρίλιος. Ανεβαίνοντας από το πορθμείο της Αγ. Μαρίνας. Τα γνωστά, Άνοιξη & Ζ3.

2000, Απρίλιος. Κατεβαίνοντας το Πεντελικό. Υπάρχουν και 4θέσια cabrio.

2001, Μάρτιος. Με την 325 πέριξ της Marbella.

2001, Μάρτιος. Περισσότερο δίκυκλο παρά μοτοσυκλέτα, ενδιαφέρουσα ιδέα. Δεμένος χωρίς κράνος πάνω σε δυο τροχούς, μάλλον δεν είχε την ανταπόκριση που ανέμεναν.

2004, Μάιος. Μεγάλη και πετρελαιοκίνητη η 530d, αλλά παιχνίδι δεν αρνήθηκε.

2004, Μάιος, το αυτό και για την ακόμα μεγαλύτερη 645.

2005, Γενάρης. Ανεβαίνοντας από τον, και ουχί στον, Άγιο Πέτρο με X5 4,8.

2006, Γενάρης με 130 στο Πεντελικό.

2007, Δεκέμβριος, στην Αρκαδία.

2008, Φεβρουάριος, Βαθύ χειμερινό απόγευμα με 320d.

2008, Ιούνιος ψάχνοντας για λίγη άσφαλτο ακόμα με 123d.

2008, Νοέμβριος ανεβαίνοντας προς Αγία Άννα καίγοντας ολίγον τα ελαστικά του πίσω άξονα της 535

2009, Μάρτιος με Ζ4 στο Alicante της Ισπανίας.

2009, Μάιος με F 800 στην Πάρνηθα. Διακριτά, το καταφύγιο και ο παλιός, από το 1962, πύργος αναμετάδοσης στα 1345 μ.

2009, Ιούνιος. Δεν είναι οι Βαυαρικές Άλπεις, αλλά το Βρυσοχώρι του νομού Ιωαννίνων. Σε πρώτο πλάνο, η ουρά της R1200 GS.

2009, Ιούνιος. Mε Μ3 στα ελατοδάση της Φτερόλακκας.

2010, Μάιος. Στο Πεντελικό με 320 i coupe.

2011, Απρίλιος. R 1200 GS. Στις παρυφές του Παρνασσού,

στο Πεντελικό.

και πλέοντας στις μαργαρίτες.

2011, Μάιος το πρωί στην Ελευσίνα με GS 650.

και αργά το απόγευμα στα χώματα.

2011, Σεπτέμβριος. Με Μ5 στο Circuito Ascari στη Μάλαγα της Ισπανίας.

2012, Γενάρης. Με Ζ4 στον Υμηττό.

2012, Μάιος. Με 328 στον Υμηττό.

2012 Ιούλιος. Με Μ550 D στο βρεγμένο Tyrol.

2012 Ιούλιος. Την επόμενη μέρα, από το ειρηνικό Tyrol όμως, ήρθε το παρελθόν να συσκοτίσει το παρόν. Ιδού κάτι ανάμεσα στα εκθέματα του μουσείου στο Dachau. Να τι μας λέει η λεζάντα για την ταυτότητα του εργαζομένου: «Ο Ιωάννης Σταθόπουλος συνελήφθη το 1943 και εστάλη με μια μεγάλη ομάδα Ελλήνων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου. Έπρεπε να δουλέψει υποχρεωτικά για την εταιρεία BMW στο υποστρατόπεδο του Allach. Τον Ιανουάριο του 1945 επελέχθη για ιατρικά πειράματα. Του αφαίρεσαν ένα νεφρό και του εδόθη εξιτήριο από το στρατόπεδο συγκέντρωσης. Αλλά και μετά την απόλυσή του από το Νταχάου έπρεπε αναγκαστικά να εργαστεί για την BMW».
Με το υποχρεωτικά ή αναγκαστικά, ή πιο σωστά καταναγκαστικά, υπονοείται ότι ήταν άμισθος. Κοινώς, σκλάβος.

Κοντά στο Μόναχο, το Dachau. Εκεί που για 12 χρόνια είχε δύσει η ανθρωπότητα. Ήταν το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης που κατασκευάστηκε από το αδολφικό καθεστώς, το ΄33. Σοσιαλδημοκράτες, κομμουνιστές, συνδικαλιστές, ομοφυλόφιλοι, μάρτυρες του Ιεχωβά, Ρομά ήταν οι πρώτοι κρατούμενοι - σκλάβοι. Διότι ουσιαστικά ήταν στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας και όχι εξόντωσης. Ωστόσο η αναλογία, ένας νεκρός στους τέσσερις κρατούμενους αποδεικνύει τις συνθήκες κράτησης και εργασίας. Πέρα από τους χιλιάδες κρατούμενους που διοχετεύονταν σε παραπλήσιες πολεμικές ως επί το πλείστον βιοτεχνίες και βιομηχανίες, αρκετοί χρησιμοποιούνταν ως πειραματόζωα σε ιατρικά πειράματα. Δεν είναι δυνατό να προσδιορισθεί το πλήθος των ανθρώπων που θανατώθηκαν με αυτούς τους τρόπους, φρικτά παραμορφωμένοι.

2013, Μάρτιος. Βρεγμένη επιφάνεια, στεγνή ευχαρίστηση στην πίστα Wachau της Αυστρίας

2013, Μάιος. Στους Αρκαδάδες της Κέρκυρας με GS,

και στο λιβάδι του Ρόπα, στο ίδιο νησί.

2013, Δεκέμβριος. Ήταν ενδιαφέρων ο κόσμος του i3

2014, Μάρτιος. Πάρνης με 220i.

2014 Απρίλιος. Προχωρημένη άνοιξη και τα χιόνια στη Φτερόλακκα λιώνουν πίσω από την 5.

2014, Απρίλιος. Προς Γραμματικό με ανοικτή την 428.

2014, Μάιος. Στην στροφή 5 του Autodromo Internacional do Algavrve στην Πορτογαλία.

2014, Ιούλιος. Με GS880 στην παραλία,

και στο ελατόδασος.

2014, Ιούλιος. Η C 600 sport αγναντεύει την πόλη

2014, Νοέμβριος. Το εργοστάσιο στο Spartanburg του Greensville της Nonth Carolina των Η.Π.Α., απλώνεται σε  σχεδόν μισό εκατομμύριο τετραγωνικά μέτρα. Είναι λίγο μεγαλύτερο από την Ανδόρα και λίγο μικρότερο από το Μόντε Κάρλο. Η λέξη που προβάλλεται εδώ είναι: «Sustainability». Στην γλώσσα μας ερμηνεύεται ως αειφορία.

2015, Γενάρης. Οροπέδιο Αρβανίτσα, Κυριάκι Βοιωτίας. Με F 800

2015, Γενάρης. Δραπετσώνα.

2016, Ιούνιος. Mε Μ2 στην στροφή 7 του Hungaroring.

2016, Ιούλιος. Στους ουρανούς πάνω από το απολιθωμένο δάσος της Νεάπολης Λακωνίας με S 1000 ΧR.

2017, Μάρτιος. Πάρνης.

2017, Μάρτιος. Έχουν ήδη έρθει τα head up display.

2026, Ιανουάριος. Κάπως μακριά από ανέφελα ξημερώματα. Οψόμεθα.