Στα διακόσια χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1783 και το τέλος του Πολέμου Ανεξαρτησίας των Η.Π.Α, 165 αποικίες  αποκτήσαν την ανεξαρτησία τους. Στις αρχές της δεκαετίας του ΄60 μάλιστα, υπήρξε μια επιτάχυνση στην αποαποικιοποίηση (Decolonization), στην κατάργηση δηλαδή της αποικιοκρατίας την οποία είχαν επιβάλλει επί αιώνες τα αυτοκρατορικά έθνη κυριαρχώντας  σε ξένα και μακρινά από την έδρα τους, εδάφη. Ανάμεσα στον Σεπτέμβριο του ’58, και τον Φεβρουάριο του 1969, δέκα ηγέτες Αφρικανικών χωρών που διεκδικούσαν ανεξαρτησία δολοφονήθηκαν. Οι πιο γνωστές περιπτώσεις ήταν του Patrice Émery Lumumba πρώτου πρωθυπουργού της Δημοκρατίας του Κονγκό και του Mehdi Ben Barka Μαροκινού εθνικιστή, Άραβα σοσιαλιστή, επικεφαλής της αριστερής Εθνικής Ένωσης Λαϊκών Δυνάμεων και γραμματέας της Τριηπειρωτικής Διάσκεψης.

Στα μέσα του εικοστού αιώνα, αυτή ήταν η εικόνα των κτήσεων των ισχυρών κρατών σε παγκόσμια κλίμακα

Πέραν πάσης αμφιβολίας τα αποικοκρατικά Ευρωπαϊκά κράτη θησαύριζαν πλούτη επί αιώνες από την αποικιοκρατία. Αντίθετα, οι αποικιοκρατούμενες χώρες δυστυχούσαν όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο αλλά σε πολιτιστική, κοινωνική, μορφωτική στάθμη όπου είχαν κολλήσει πολύ χαμηλά. Ιστορικά καταχωρημένο επίσης, ότι η απώλεια των αποικιών, μίκρυνε την ισχύ των ευρωπαϊκών κρατών, χωρίς να σημαίνει ότι τα ανεξάρτητα πλέον κράτη που εγκατέλειψαν, ευτύχησαν. Διότι τα τραύματα της αποικιοκρατίας ήταν βαθιά, αλλά και τα αγαθά, τα πλούτη που υπήρχαν πάνω η κάτω από τη γη εξελίχτηκαν σε αποτρεπτικούς παράγοντες για την πρόοδό και την κοινωνική ειρήνη, καθώς συνέχιζαν να γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης από δυτικές εταιρείες σε συνεργασία με διεφθαρμένους τοπάρχες. Δεν ζούμε όμως ούτε στη δεκαετία του '60, ούτε καν στον εικοστό αιώνα, δεν υπάρχει πλέον ούτε το δίπολο Η.Π.Α. - Ε.Σ.Σ.Δ., υπάρχει όμως η ίδια τάση ίσως και με μεγαλύτερη ένταση των ισχυρών να επιβάλλονται στους ασθενέστερους με άλλες μορφές. Τα Βαλκάνια μας προσφέρουν δυο κοντινά και έντονα παραδείγματα.

Ο γαμβρός του προέδρου των Η.Π.Α., Τζάρεντ Κούσνερ, με προσωπική περιουσία ενός δισ. δολ. και την ιδιότητα του επενδυτή σε ακίνητα, ελέγχων μεταξύ άλλων, την εταιρεία Αφίνιτυ Πάρτνερς επιθυμούσε να κατασκευάσει στο Βελιγράδι, ένα πολυτελές συγκρότημα ξενοδοχείων και διαμερισμάτων στη θέση του πρώην αρχηγείου του Γιουγκοσλαβικού Στρατού. Ήταν ένα έργο προϋπολογισμού 500 εκ. δολ. Ωστόσο το ερειπωμένο κτίριο, το οποίο βομβαρδίστηκε από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ το 1999 κατά τη διάρκεια της επέμβασης που  είχε στόχο να σταματήσει τη στρατιωτική εκστρατεία της Σερβίας στο Κοσσυφοπέδιο, παραμένει μια συμβολική αξία για τους Σέρβους, που το θεωρούν μνημείο και σύμβολο της συνεχιζόμενης αντίθεσής τους με τη δυτική στρατιωτική συμμαχία.

Πέρα όμως από την εκτεταμένη δημόσια δυσαρέσκεια και τις μαζικές αντιδράσεις των κατοίκων του Βελιγραδίου η σερβική εισαγγελία υπέβαλε πρόταση απαγγελίας κατηγορητηρίου κατά του Υπουργού Πολιτισμού Νίκολα Σελάκοβιτς, και άλλων αξιωματούχων για διάπραξη δύο ποινικών αδικημάτων: Την κατάχρηση επίσημης θέσης και την πλαστογραφία επίσημου εγγράφου.

Μοιραία η Αφίνιτυ Πάρτνερς, ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από το σχεδιαζόμενο έργο στην πρωτεύουσα της Σερβίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει πάντα ένα δελτίο Τύπου που στρογγυλεύει, που αμπαλάρει με ευγενικά λόγια, όσο μπορεί, τα γεγονότα: «Το όραμά μας για το έργο στο Βελιγράδι ήταν να προσφέρουμε ένα κομψό και εμπνευσμένο σχέδιο που τιμά την πρόοδο της Σερβίας. Είμαστε περήφανοι για τα αρχιτεκτονικά σχέδια που ανέπτυξε η ομάδα μας. Ωστόσο, καθώς τα μεγάλα έργα πρέπει να ενώνουν και όχι να διχάζουν, και από σεβασμό προς τους πολίτες της Σερβίας και την πόλη του Βελιγραδίου, αποσύρουμε την αίτησή μας αυτή τη στιγμή και δεν θα επιδιώξουμε περαιτέρω συμμετοχή».

^{Η σθεναρή κινητοποίηση  και οι αποκαλύψεις για ποινικά αδικήματα ματαίωσε τη σύμβαση στο Βελιγράδι.}

Πριν τρείς μέρες, η Γουόλ Στριτ Ζουρνάλ σημείωσε πως ο Κούσνερ διαπραγματευόταν με τις σερβικές αρχές για περισσότερα από δύο χρόνια και η επίσημη σύμβαση υπογράφηκε τον Μάιο του 2024 από τον τότε υπουργό Γκόραν Βέσιτς και την εταιρεία Αφίνιτυ Γκλόμπαλ Ντεβέλοπμεντ που συνδέεται με την Αφίνιτυ Πάρτνερς. Ο πρόεδρος της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος επιδίωξε να αποκτήσει στενούς δεσμούς με τον Αμερικανό ομόλογό του, είχε υποστηρίξει τα σχέδια παρά τις διαμαρτυρίες και τις νομικές παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με τη σύμβαση, η Σερβία είχε δεσμευτεί να αφαιρέσει τον χαρακτηρισμό πολιτιστικής κληρονομιάς στο κτιριακό συγκρότημα του Γενικού Επιτελείου «με τρόπο ικανοποιητικό» για την εταιρεία του Κούσνερ, να ολοκληρώσει επίσης «με τρόπο ικανοποιητικό» την κατεδάφιση των κτιρίων, και να παραχωρήσει τη γη στην οποία θα χτιζόταν το συγκρότημα με 99ετή χρήση χωρίς ενοίκιο και με δυνατότητα δωρεάν μετατροπής σε πλήρη κυριότητα.

Σε αντίθεση με την Σερβία, το αντίστοιχο μεγαλεπήβολο σχέδιο των εταιρειών του Κούσνερ στην Αλβανία προχωρά μεν, με πολλά εμπόδια δε. Αφορά την ολοκληρωτική μεταμόρφωση της νήσου Σαζάν, μιας πρώην στρατιωτικής βάσης σε υπερπολυτελές τουριστικό θέρετρο. Παρενθετικά να θυμηθούμε ότι η νήσος υπήρξε ελληνική επικράτεια ονόματι Σάσων μέχρι το 1914. Στις μέρες μας η προσθήκη αυτή στο χαρτοφυλάκιο του προεδρικού γαμβρού, δεν προχωρά απρόσκοπτα. Η ειδική εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου εγκλήματος ερευνά τις δραστηριότητες στην περιοχή της Αυλώνας όπου τελούνται έργα υποδομής για την εξυπηρέτηση του μελλοντικού θέρετρου του Κούσνερ.

Στο πλαίσιο των ερευνών, συνελήφθη ο Δήμαρχος των Τιράνων και παύθηκε από το αξίωμα της η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης με τις κατηγορίες της παραβίασης της ισότητας των συμμετεχόντων σε δημόσιο διαγωνισμό. Στην επικαιρότητα και τα βίαια περιστατικά στο Αλβανικό κοινοβούλιο με αναμμένους πυρσούς και καταγγελίες της αντιπολίτευσης για διαφθορά. Με το ποσό της επένδυσης Κούσνερ να ανέρχεται σε 1,4 δισ. δολ. τοποθετημένα σε ένα περιβάλλον όπως η γειτονική χώρα η υπόθεση γίνεται περίπλοκη και ευάλωτη.

Ας μη λησμονήσουμε επίσης ότι ο προεδρικός γαμβρός, ήταν ο εμπνευστής της ιδέας για την δημιουργία Παλαιστινιακής Ριβιέρας στη Γάζα, την οποία παρουσίασε δημόσια με υπερηφάνεια ο παντοδύναμος πενθερός του. Τούτα τα φαινόμενα όσο και αν φαντάζουν αλλόκοτα αν όχι παράλογα, ειδικά όταν αναπτύσσονται από εργολάβους και μεσίτες που βρέθηκαν να ασκούν πλανητική εξουσία, είναι μονίμως παρόντα όταν συμφέροντα με τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ έρχονται να επεκτείνουν τις δουλειές τους σε φτωχές και ταλαιπωρημένες περιοχές. Όταν έρχονται να αντικαταστήσουν παλιές πρακτικές με νέα εργαλεία.

Κάπως έτσι το ερώτημα: Νέο-Αποικιοκτατία ή Ανάπτυξη; είναι περισσότερο ρητορικό, παρά ουσιαστικό. To αυτό και για το ερώτημα Eπένδυση ή Eκμετάλλευση;