Η κατάρτιση του κρατικού προϋπολογισμού είναι μια απαραίτητη δραστηριότητα για κάθε σύγχρονο κράτος, που κατατίθεται προς το τέλος της χρονιάς και προβλέπει τα έσοδα και τα έξοδα  της επόμενης. Καθώς περιγράφει πως θα εισπραχθούν τα έσοδα και πως θα δαπανηθούν καταδεικνύει τις  πολιτικές προθέσεις μα και τις κοινωνικές ευαισθησίες της κυβέρνησης.

Έτσι, τα οικονομικά φύλλα δημοσίευσαν προ ημερών τον προϋπολογισμό της Ελληνικής Δημοκρατίας του επομένου έτους με τίτλο: «Η κατανάλωση θα είναι και το 2026 ο στυλοβάτης των δημοσίων εξόδων». Αντιγράφω από την έγκριτον «Καθημερινή»: «Το 62,3% των φορολογικών εσόδων του προϋπολογισμού προέρχεται από την έμμεση φορολογία, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό καλύπτεται από το φόρο εισοδήματος και άλλες επιβαρύνσεις. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη σταθερή εξάρτηση του κράτους από τους έμμεσους φόρους».

Επίκαιρο έτσι, επανέρχεται το ερώτημα πόσο δίκαιοι είναι οι έμμεσοι φόροι, ειδικά σε μια κλυδωνιζόμενη οικονομία με σημαντικές ανισότητες στα εισοδήματα των πολιτών και πόσο άδικη μπορεί να γίνει μια οικονομική πολιτική που στηρίζεται, κατά μείζονα λόγο, σε αυτούς. Εν πρώτοις φαντάζει ως η εύκολη λύση.Το ερώτημα όμως, γίνεται ακόμα πιο αιχμηρό όταν μαζί με τα 40,87 δις. € των έμμεσων φόρων προστεθούν τα 2,33 δις. € του Ε.Ν. Φ.Ι.Α.

Σε κάθε περίπτωση στο τέλος του 2025 το χρέος αναμένεται να κλείσει στο 145,9% επί του Α.Ε.Π. Στο κλείσιμο του β΄ φετινού τριμήνου σε απόλυτη τιμή ήταν 368,6 δις. €, σε σύγκριση με τα 340,27 δις. € στο τέλος του 2010 στην αρχή της Μνημονιακής περιπέτειας. Τότε αποτελούσε το 147% του Α.Ε.Π. Η πρόβλεψη για το 2026 είναι να κατέλθει στο 138,2%.

Αν όλα τα προηγούμενα δεν αποτελούν αισιόδοξες νότες, τότε το σκηνικό θα γκριζάρει έτι περαιτέρω αν ληφθεί υπ’ όψιν ότι στο τέλος του 2026, ολοκληρώνεται το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, από το οποίον εφόσον λειτουργούσαν όλα στην εντέλεια η Ελλάδα θα απορροφούσε συνολικά από το 2021 έως στο τέλος του 2026, 31 δισ. € εκ των οποίων, όπως μας ενημέρωσε το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τα 18,43 δισ. θα ήταν ενισχύσεις και τα 12,73 δισ. δάνεια.

Όλα λοιπόν συναινούν στο ότι η διετία 2027 – 2028 θα είναι κρίσιμη καθώς, αφενός θα λείψει η χρηματοδότηση του Τ.Α.Α. αφετέρου, οι συντηρητικές προβλέψεις για αυτό το χρονικό διάστημα κάνουν λόγο για αύξηση δαπανών 2,9% το 2027 και 2,7% το 2028.

Μια ακόμα δυσάρεστη είδηση κομίζει η ίδια εφημερίδα στο κυριακάτικο (23 τρέχοντος) φύλλο της, σε ανάλυση του οικονομικού τμήματος όπου, μας εξηγεί ότι: «η τιμή της εργασίας έχει πέσει κάτω από το κόστος αναπαραγωγής της» και πως «…σε προηγούμενα χρόνια, φτωχοί ήταν κυρίως οι άνεργοι. Σήμερα, λίγο περισσότεροι από 1,5 εκατ. μισθωτοί είναι φτωχοί, παρότι έχουν δουλειά».

Καταλήγει δε ένα ζοφερό συμπέρασμα: «Οι νεόπτωχοι είναι απόρροια της πρωτοφανούς αναδιανομής εις βάρος της μισθωτής εργασίας, υπέρ των κερδών. Η μεταβολή της συμμετοχής κερδών και μισθών στο ΑΕΠ μεταξύ 2019 και 2024 το επιβεβαιώνει: Το 2019 τα εισοδήματα από κέρδη ήταν μεγαλύτερα από αυτά της εργασίας κατά 21,3 δισ. ευρώ. Το 2024 ήταν μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ. ευρώ. Η διαφορά διευρύνθηκε 69,5% εις βάρος της μισθωτής εργασίας».