Πενήντα δυο χρόνια μακριά από εκείνον τον Νοέμβριο που σημάδεψε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, το δεύτερο μισό του 20^ου αιώνα. Έκτοτε αρκετές πλατείες και δρόμοι ανά την επικράτεια, μετονομάστηκαν σε «17 Νοεμβρίου», ή «Hρώων Πολυτεχνείου». Ακόμα και στις παρυφές του Παπάγου, κάτι που δεν πρέπει να εκτιμήθηκε ιδιαιτέρως, ειδικά από τους παλαιότερους δημότες.

φωτό: Αριστοτέλης Σαρηκώστας

Όπως όμως κάθε ξεχωριστή στιγμή στην πλούσια νεότερη ιστορία του τόπου, έτσι και αυτή αποτέλεσε σημείο τριβής αν όχι σύγκρουσης ανάμεσα σε όσους την αποθέωναν και σε εκείνους που την λοιδορούσαν. Κάτι συνηθισμένο για έναν τόπο που ο διχασμός αποτελούσε σήμα κατατεθέν πριν καν συσταθεί ως νεοελληνικό κράτος.

Ας δεχτούμε ότι το «Πολυτεχνείο» δεν έριξε την Χούντα. Τουναντίον το καθεστώς Ιωαννίδη που κατέλαβε την εξουσία με ένα ακόμα πραξικόπημα κόμισε ακόμα μεγαλύτερη πίεση και ανεξέλεγκτη απολυταρχία, διαλύοντας τις αισιόδοξες ή και αφελείς απόψεις περί φιλελευθεροποίησης που είχαν αναδυθεί το θέρος του ’73. Η χούντα έπεσε διότι όσοι κυβέρνησαν μετά τον Νοέμβριο δεν είχαν ιδέα από πολιτική, διπλωματία, οικονομία, διεθνή σκηνή. Ειδικά ο ταξίαρχος, αυτή η σκιώδης εξουσία, που μπορεί να ήταν συνωμότης κορυφής αλλά η οπτική του, οι γνώσεις του σταματούσαν στο πλέγμα των στρατώνων. Ομοίως και οι δυνατότητες του που ήταν περιορισμένες, ποτισμένες από την μυρωδιά των θαλάμων και των διοικητηρίων.

Το «Πολυτεχνείο» όμως, προσέφερε κάτι πολύ ιδιαίτερο. Δεν διοργανώθηκε από κάποιο φορέα, δεν καθοδηγήθηκε από κομματικό μηχανισμό, δεν το όρισαν πολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα. Πράγμα που σημαίνει ότι ιδεολογικά, κοινωνικά, ήταν κρυστάλλινα καθαρό. Ήταν ο ορισμός της εξέγερσης, της αυτοδιαχείρισης. Το ότι κάποιοι είχαν την πολιτική εξέλιξη που είχαν, αποτελεί λόγο κριτικής μόνο για τους κακοπροαίρετους. Αν δηλαδή είχαν παραμείνει εκτός πολιτικής διακονώντας την Οδοντιατρική ή την Νομική τι θα άλλαζε;

Αυτό για όσους έκαναν αργότερα πολιτική καριέρα. Ναι, κάποιοι από αυτούς απώλεσαν τον αγνό, αγωνιστικό προσανατολισμό τους από τις Σειρήνες της εξουσίας, αλλά ειλικρινά πως μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι συμμετείχαν στον Νοέμβριο για να ρευστοποιήσουν τις αντιστασιακές τους δράσεις δέκα χρόνια αργότερα;

Εξάλλου για κάθε έναν που είχε ενεργό ρόλο στο «Πολυτεχνείο» που αργότερα αναδύθηκε στην πολιτική, υπάρχουν εκατοντάδες που στάθηκαν εξίσου ή περισσότερο γενναίοι τον Νοέμβριο και δεν τους γνωρίζει κανείς. Είναι χειρότερο από λάθος, είναι κουτό ή πονηρό και επικίνδυνα αποπροσανατολιστικό στην ανάγνωση της Ιστορίας να ακυρώνεις την δράση χιλιάδων για τον αποπροσανατολισμό ενός.

Πενήντα δυο χρόνια μετά από εκείνη την μοιραία όσο και ανδρεία Παρασκευή που ναι μεν δεν έριξε την Χούντα, αλλά περιμέναμε κάτι περισσότερο από πανηγύρια τύπου Black Friday, κάτι λιγότερο από γιγαντιαία σκάνδαλα, κάτι διαφορετικό από συστημική διαφθορά. Κάτι σε πιο πολύ «εμείς» και σε λιγότερο «εγώ». Κάπως έτσι το κυρίαρχο σύνθημα, γέννημα θρέμμα του Νοέμβρη: «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία», παραμένει ζητούμενο. Ωστόσο, πολλοί θα καταθέσουν, ότι κάθε χρόνο ολοένα και απομακρύνεται. Ειδικά η μεσαία λέξη. Ειδικότερα για όσους βίωσαν έστω και εφαπτομενικά εκείνη την  Παρασκευή.